ภาวะวิตกกังวลเป็นปัญหาด้านสุขภาพจิตที่พบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และจากรายงานทางคลินิก และการทดลองในสัตว์ พบว่าการขาดฮอร์โมนเอสโตรเจนเป็นปัจจัยที่สำคัญ อย่างไรก็ตามการให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนนั้นมีข้อจำกัดในทางคลินิก การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของสารไฟโตเอสโตรเจน ได้แก่ เจนิสเตอีน และไดด์ดีซืน ในการลดความกังวลเปรียบเทียบกับเอสโตรเจน และศึกษาถึงกลไกของสารดังกล่าวในการเปลี่ยนแปลงระดับสารสื่อประสาทในสมองที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมความกังวล โดยการทดลองกระทำโดยการเหนี่ยวนำให้หนูเพศเมียขาดฮอร์โมนเอสโตรเจนโดยการตัดรังไข่และให้สารต่างๆ ทดแทน ได้แก่ เอสโตรเจน เจนิสเตอีน หรือไดด์ดีซีนที่ขนาดต่างๆ เป็นเวลา 4 สัปดาห์จากนั้นทำการทดสอบพฤติกรรมด้วยอุปกรณ์วัดความกังวล elevated T-maze และ open field เมื่อสิ้นสุดการทดลองทำการเก็บเลือด สมอง และมดลูก เพื่อวัดระดับเอสโตรเจน ระดับสารสื่อประสาทในสมอง และเพื่อดูผลต่อระบบสืบพันธุ์ตามลำดับ ผลการศึกษาพบว่า เจนิสเตอีนที่ระดับต่ำ (0.25 มก./กก.)และไดด์ดีซีน (0.25, 0.5 และ 1.00 มก./กก.) ให้ผลในการลดความกังวลไม่แตกต่างจากเอสโตรเจน (1-100 ไมโครกรัม/กก.) นอกจากนั้นเจนิสเตอีนและไดด์ดีซีนไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน น้ำหนักตัว หรือปริมาณอาหารที่กินเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม สำหรับการเปลี่ยนแปลงน้ำหนัก มดลูกพบว่าเจนิสเตอีน หรือไดด์ดีซีนในระดับที่ลดความกังวลไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักมดลูกเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม แต่การใช้เจนิสเตอีนหรือไดด์ดีซีนในขนาดที่เพิ่มขึ้นมีแนวโน้มที่จะทำให้มดลูกมีน้ำหนักเพิ่มขึ้น สำหรับเอสโตรเจนทุกขนาดที่ใช้ในการศึกษามีผลให้น้ำหนักมดลูกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และจากการวัดระดับสารสื่อประสาทในสมองด้วยวิธี HPLC พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงของสารสื่อประสาทซีโรโตนิน หรือเมตาโบไลท์ ในส่วนต่างๆ ของสมองที่สัมพันธ์กับความกังวล โดยไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของโปรตีนตัวขนส่งซีโรโตนินที่สมองส่วนกลาง ทั้งนี้การเปลี่ยนแปลงของสารสื่อประสาทดังกล่าวนั้นมีความแตกต่างกันระหว่าง เอสโตรเจน เจนิสเตอีน หรือไดด์ดีซีน เป็นที่น่าสังเกตว่าสารดังกล่าวมีกลไกในการลดความกังวลที่แตกต่างกัน เนื่องจากมีการศึกษาว่าเจนิสเตอีนสามารถเพิ่มตัวรับเอสโตรเจน ชนิดเบต้าในไฮโปธาลามัสได้ จึงเป็นที่น่าสนใจว่าเจนิสเตอีน หรือไดด์ดีซีนทำงานโดยการเปลี่ยนการแสดงออกของตัวรับเอสโตรเจน และส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวหรือไม่เนื่องจากตัวรับชนิดนี้มีผลในการลดความกังวล Anxiety is a mental disorder affecting women more than men. From both clinical reports and animal studies suggest that lacking of estrogen is one important factor; however, there are some limitations in given estrogens in clinic. Therefore, the aims of this study were to compare the anxiolytic effect of phytoestrogen i.e. genistein and daidzein in comparison to estrogen and to study the mechanism of these substances in modulation of neurotransmitters in differed breain areas related to anxiety. In the current study, female rats were ovariectomized and randomly designated into groups receiving vehicle, estrogen, genistein or daidzein at various doses for 4 weeks. Then the rats were tested with elevated T-maze and open field to measure the level of anxiety. Moreover, the blood, uterus and brain were collected for later analysis of serum estradiol, uterine weight and neurotransmiiter levels, respectively. The results demonstrated that genistein (0.25 mg/kg) and daidzein (0.25, 0.5 and 1 mg/kg) contained anxiolytic-like effects in comparable to estrogen (1-100 μg/kg). Further, genistein and daidzein had no effect on serum estradiol, body weight change or food intake compared to control group. For the uterine weight, genistein and daidzein at the effective doses in reducing anxiety had no uterotrophic effect; however, it should be noted that the higher the dose of genistein or daidzein can increase uterine weight in a dose dependent manner. On the contrary, estrogen at all doses increased uterine weight in a dose dependent manner. The HPLC analysis revealed that estrogen, genistein and daidzein modulated serotonin or its metabolite in various brain areas with no effect on serotonin transporter protein level in the midbrain. Interestingly, the modulatory effects of these substances on the neurotransmitters were differed suggesting that the mechanism in lowering anxiety in these rats were indeed differed. It had been reported that genistein could increase ERβ mRNA in the hypothalamus. It is then interesting to study further whether genistein or daidzein can alter ER and lead to change in behavioral or neurochemical responses as seen in this study.