วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินงานและปัญหาการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ช่วงชั้นที่ 3 และ 4 ในโรงเรียนที่เริ่มใช้ หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 ในปีการศึกษา 2546 โดยมีผู้ให้ข้อมูล คือ หัวหน้ากลุ่ม สาระการเรียนรู้สังคมศึกษาฯ จำนวน 278 คน เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัย คือ แบบสอบถามจำนวน 1 ชุด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต และค่าส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังต่อไปนี้ 1. การดำเนินงานพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา กลุ่มสาระ การเรียนรู้สังคมศึกษาฯ พบว่า โรงเรียนส่วนใหญ่จัดทำหลักสูตรพร้อมกันในทุกระดับชั้น โดยใช้ ระยะเวลา 1-6 เดือน ในการพัฒนาหลักสูตรมากที่สุด มีครูในกลุ่มสาระมีส่วนร่วมมากที่สุดในทุก ขั้นตอนของการจัดทำสาระของหลักสูตร ส่วนหัวหน้ากลุ่มสาระมีส่วนร่วมมากที่สุดในการเตรียม ความพร้อมและการตรวจสอบหลักสูตร 1.1 ด้านการเตรียมความพร้อม โรงเรียนส่วนใหญ่มี การเตรียมความพร้อมโดยการวางแผนการดำเนินงานการพัฒนาความรู้ ความสามารถในการ พัฒนาหลักสูตร การสำรวจสนเทศพื้นฐาน และการสร้างแรงจูงใจ 1.2 ด้านการจัดทำสาระของ หลักสูตร โรงเรียนเกือบทุกโรงมีการจัดทำสาระของหลักสูตรตามขั้นตอนที่กระทรวงศึกษาธิการ กำหนด ไว้โดยปรับใช้จากเอกสารรายละเอียดสาระการเรียนรู้แกนกลาง รวมทั้งนำเรื่องชุมชน และภูมิปัญญาท้องถิ่นมาจัดทำเป็น สาระการเรียนรู้ มีการกำหนดเวลาและจำนวนหน่วยกิตตามที่ กระทรวงศึกษาธิการกำหนด โดยในระดับช่วงชั้นที่ 3 โรงเรียนจัดชั่วโมงเรียนขั้นต่ำของกลุ่มสาระ การเรียนรู้สังคมศึกษาฯ อย่างน้อย 160 ชั่วโมงต่อปี มากที่สุด ส่วนในระดับช่วงชั้นที่ 4 จัดหน่วยกิต ขั้นต่ำของกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาฯ แผนการเรียนทางวิทย์เฉลี่ย 10.48 หน่วยกิจ แผนการ เรียนทางศิลป์เฉลี่ย 13.02 หน่วยกิต โรงเรียนจัดสาระการเรียนรู้ในหลักสูตรรายวิชาในช่วงชั้นที่ 3 ในลักษณะรวมทั้ง 5 สาระในวิชาเดียวกันมากที่สุด ส่วนในช่วงชั้นที่ 4 จัดสาระการเรียนรู้ในลักษณะ จัดแยกเป็นรายวิชาตามสาระ ทั้ง 5 มากที่สุด โรงเรียนส่วนใหญ่มีการจัดทำหน่วยการเรียนรู้ทั้งแบบ แยกตามสาระ บูรณาการในกลุ่มสาระ และระหว่างกลุ่มสาระ อีกทั้งมีการจัดทำแผนการจัดการเรียน รู้และมีการปรับปรุงแผนการจัดการเรียนรู้ 1.3 ด้านการตรวจ สอบหลักสูตร โรงเรียนส่วนใหญ่มี การตรวจสอบความครบถ้วนและความเชื่อมโยงของหลักสูตรตามมาตรฐานและสาระการเรียนรู้ และตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาหลักสูตร 2. ปัญหาการดำเนินงานพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาฯ พบว่า โรงเรียนประสบปัญหามากในการเตรียมความพร้อมและการตรวจสอบหลักสูตร ส่วนด้านการจัดทำสาระของหลักสูตรเป็นปัญหาน้อย