วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

การเล่นหวยเป็นวัฒนธรรมที่โดดเด่นและแพร่หลายในหมู่คนไทยจำนวนมาก เครือข่ายหวยใต้ดินจึงเป็นเครือข่ายขนาดใหญ่ที่สมาชิกมีความเกี่ยวพันซึ่งกันและกัน แต่เนื่องจากหวยใต้ดินเป็นธุรกิจนอกกฎหมาย ข้อมูลเกี่ยวกับนักเล่นหวยและการสื่อสารภายในเครือข่ายจึงไม่เป็นที่รับรู้ของคนทั่วไป งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการแสวงหาข้อมูล ตีความข้อมูล และการซื้อหวยของผู้เล่นหวยใต้ดิน รวมทั้งศึกษาเครือข่ายการสื่อสารและความสัมพันธ์ระหว่างผู้เล่นหวยกับบุคคลรอบข้างที่เกี่ยวข้อง โดยใช้แนวคิดและทฤษฎีเป็นกรอบในการวิจัยคือ แนวคิดเกี่ยวกับการแสวงหาข้อมูลข่าวสารแนวคิดเกี่ยวกับกระบวนการในการเลือกรับสาร ทฤษฎีแห่งการเรียนรู้ แนวคิดเกี่ยวกับการสื่อสารภายในบุคคล แนวคิดเรื่องเครือข่ายการสื่อสาร ผลการวิจัยพบว่า นักเล่นหวยมีพฤติกรรมการแสวงหาข้อมูลและการเล่นหวยแตกต่างกันไปตามความเชื่อของแต่ละคน การหาข้อมูลของนักเล่นหวยจะใช้การสื่อสาร 4 ระดับคือ การสื่อสารภายในบุคคล การสื่อสารระหว่างบุคคล การสื่อสารเป็นกลุ่ม และการสื่อสารมวลชน โดยสิ่งที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเล่นของนักเล่นหวย ได้แก่ กลุ่มนักเล่นหวยด้วยกันเองและสื่อมวลชน การศึกษาเครือข่ายการสื่อสารของผู้เล่นหวยใต้ดินพบว่า ผู้ที่อยู่ในเครือข่ายประกอบด้วย นักเล่นหวย คนเขียนหวย คนเดินโพย และเจ้ามือ โดยทั้งหมดมีความสัมพันธ์กันแบบปิดบัง ซ่อนเร้น ส่งผลให้วิธีที่ใช้ในการติดต่อระหว่างสมาชิกเป็นวิธีสื่อสารที่รู้กันเฉพาะกลุ่มเท่านั้น คนส่วนมากนิยมเล่นหวยเพราะให้เงินรางวัลที่สูงและสร้างความรู้สึกตื่นเต้น หรือ "ลุ้น" แก่ผู้เล่น ธุรกิจหวยใต้ดินจึงสร้างรายได้แก่ผู้ดำเนินกิจการเป็นอย่างมาก นอกจากนี้หวยใต้ดินยังดำเนินไปอย่างมั่นคงโดยได้รับความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ตำรวจบางส่วน ส่งผลให้หวยใต้ดินเจริญรุ่งเรืองแม้จะเป็นธุรกิจนอกกฎหมายก็ตาม