วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

ผู้ที่ต้องการจะสร้างบ้านพักอาศัย มักจะประสบปัญหาในเรื่องการออกแบบ และการขออนุญาตก่อสร้าง โดยเฉพาะผู้ที่มีงบประมาณจำกัด กรุงเทพมหานครจึงจัดทำ "โครงการแบบบ้านเพื่อประชาชน" เพื่อให้ประชาชนมีแบบใช้ก่อสร้างบ้านโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และใช้เป็นเอกสารประกอบการขออนุญาตก่อสร้างได้ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามการก่อสร้างบ้านที่ใช้แบบของโครงการดังกล่าว โดยการสำรวจแบบบ้าน วิธีการระยะเวลา และราคาค่าก่อสร้าง และสัมภาษณ์เจ้าของบ้านหรือผู้อยู่อาศัย โดยเลือกบ้านแบบ "รางทอง" จำนวน 12 หลัง ในพื้นที่เขตจตุจักรเป็นกรณีศึกษา แบบบ้านพักอาศัย "รางทอง" เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กชั้นเดียว ปลูกสร้างได้ในที่ดินไม่น้อยกว่า 24 ตารางวา และความกว้างของที่ดินต้องไม่น้อยกว่า 8 เมตร ผนังภายนอกและภายในก่ออิฐฉาบปูนเรียบทาสี หลังคาทรงมะนิลา มีเนื้อที่ใช้สอย 38 ตารางเมตร ประกอบด้วย ห้องโถงรับแขก ทานอาหารและประกอบอาหาร ห้องนอน ห้องน้ำ เฉลียง และลานซักล้าง ผู้ที่สร้างบ้านโดยใช้แบบ "รางทอง" มีวิธีการก่อสร้างต่างกัน ทั้งให้ผู้รับเหมาจัดหาวัสดุและก่อสร้างจัดหาวัสดุเองแต่ให้ผู้รับเหมาก่อสร้าง หรือจัดหาวัสดุและก่อสร้างเอง มีระยะเวลาในการก่อสร้าง 45-150 วัน ราคาก่อสร้างประมาณ 1,500-5,400 บาทต่อตารางเมตร ขึ้นอยู่กับรูปแบบ วัสดุ และวิธีการก่อสร้างของบ้านแต่ละหลัง เนื่องจากพบว่า มีบ้านเพียงหลังเดียวที่ก่อสร้างตามแบบ นอกนั้นมีการเปลี่ยนแปลงขนาด รูปทรงหลังคา โครงสร้าง วัสดุ และพื้นที่ใช้สอยไปจากแบบเดิม มีการเพิ่มจำนวนห้องนอน ห้องน้ำ ห้องครัว และห้องเก็บของ และย้ายตำแหน่งห้องน้ำและห้องครัวไปด้านหลัง นอกจากนี้ยังพบว่ามีการสร้างบ้านแฝด ร้านค้า และหอพัก รวมทั้งการก่อสร้างที่ไม่เป็นไปตามเทศบัญญัติ ในเรื่องระยะห่างระหว่างอาคารกับเขตที่ดินไม่ถึง 2 เมตร และมีที่ว่างปราศจากสิ่งปกคลุมไม่ถึงร้อยละ 30 จากการศึกษาสรุปได้ว่า การก่อสร้างบ้านตาม "แบบบ้านเพื่อประชาชน" นั้นมีความเหมาะสมสามารถใช้แบบขออนุญาตก่อสร้างได้สะดวกรวดเร็ว ประหยัดค่าใช้จ่าย และอยู่ในวงเงินค่าก่อสร้างที่กำหนด แต่เนื่องจากแบบบ้าน "รางทอง" ไม่สอดคล้องกับพฤติกรรม จำนวน และรายได้ของผู้อยู่อาศัย รวมทั้งขนาดและรูปร่างแปลงที่ดิน จึงจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงไปจากแบบเดิม ดังนั้นกรุงเทพมหานครควรจัดเตรียมแบบบ้านให้มีความหลากหลาย หรือบริการปรับแบบให้ตรงกับความต้องการของประชาชน