วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

"หน่วยตรวจโรค" เป็นหน่วยบริการทางสายแพทย์ของกองทัพบก เดิมมีหน้าที่ให้บริการแก่กำลังพลและครอบครัว ต่อมานโยบายทางด้านสาธารณะสุขของรัฐบาลให้ทำหน้าที่เป็นหน่วยปฐมภูมิของโรงพยาบาล ซึ่งเป็นการเพิ่มจำนวนผู้อาคารและการใช้สอยอาคาร ดังนั้นจึงศึกษาสภาพทางกายภาพและการใช้งานอาคารสถานที่ ของหน่วยตรวจโรคกองทัพบกในปัจจุบัน รวมทั้งสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินงานด้านอาคารสถานที่ของหน่วยตรวจโรคกองทัพบก ให้สามารถรองรับนโยบายดังกล่าวได้ต่อไป โดยเลือกอาคารหน่วยตรวจของกองทัพบก เฉพาะส่วนกลาง (กรุงเทพมหานคร) จำนวน 10 หน่วย เป็นกรณีศึกษา จากการศึกษาพบว่า สภาพโครงสร้างอาคารหน่วยสามารถใช้การได้โดยไม่พบการชำรุดเสียหาย ที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ใช้อาคาร โดยมีขนาดและจำนวนระบบประกอบอาคารสัมพันธ์กับขนาดของอาคาร ตามมาตรฐานอาคารกองทัพบก แต่การใช้พื้นที่อาคารหน่วยตรวจโรคตามภารกิจเดิมยังไม่เต็มประสิทธิภาพ ทำให้มีพื้นที่เหลือจากการใช้สอย ปัจจุบันอาคารส่วนใหญ่อยู่ในสภาพพอใช้งานได้และสภาพทรุดโทรมต้องปรับปรุง เนื่องจากการดูแลรักษาส่วนใหญ่มีเพียงระบบปรับอากาศ และงานบริการพื้นฐานคือ งานรักษาความสะอาด รักษาความปลอดภัย บุคลากรที่ทำหน้าที่ดูแลซ่อมแซมส่วนใหญ่มาจากสายแพทย์ ดำเนินการเท่าที่มีขีดความสามารถและงบประมาณ ส่วนงานที่มีความซับซ้อนหรือเกินกว่างบประมาณที่ได้รับ เจ้าของพื้นที่และส่วนกลางจะเป็นผู้รับผิดชอบ ทำให้เกิดความล่าช้า จนมีผลให้ความเสียหายรุนแรงมากขึ้น การศึกษาครั้งนี้สรุปได้ว่า สภาพทางกายภาพของอาคารกรณีศึกษาทั้ง 10 หน่วย มีความพร้อมที่จะรองรับภารกิจที่เพิ่มขึ้นตามนโยบายใหม่ แต่การดูแลรักษาอาคารสถานที่ของหน่วยตรวจโรคกองทัพบกในปัจจุบันยังไม่เหมาะสม ดังนั้นเพื่อให้สอดคล้องกับโครงสร้างและภารกิจของหน่วยงาน จึงควรคำดำเนินการดูแลรักษาอาคารสถานที่ในลักษณะวางแผนระยะยาว โดยเน้นในเชิงป้องกันมากกว่าเสียแล้วจึงซ่อมแซม และลดขั้นตอนการดำเนินงานที่ซับซ้อนของงานซ่อมแซมและบำรุงรักษาอาคารจากส่วนกลางลง โดยการจัดจ้างบริษัทภายนอกเข้ามาดำเนินการ ซึ่งให้เจ้าของพื้นที่เป็นผู้ดำเนินการและประสานงาน ส่วนหน่วยผู้ใช้อาคารควรดำเนินการ ซ่อมแซมเฉพาะงานที่ไม่ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของผู้ใช้อาคาร หรือไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อเนื่องได้ รวมทั้งจัดทำฐานข้อมูลอาคาร บัญชีควบคุมสิ่งอุปกรณ์และรายละเอียดในการดำเนินการด้านอาคารสถานที่โดยละเอียด