วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

ศึกษาศักยภาพของชุมชนในการรณรงค์แก้ไขปัญหาเอดส์ การสื่อสารในชุมชนที่สัมพันธ์กับการแก้ไขปัญหาเอดส์ รวมทั้งศึกษากระบวนการสื่อสารรณรงค์แบบบูรณาการ เพื่อจัดการกับปัญหาเอดส์ในชุมชน การศึกษาวิจัยนี้เป็นการศึกษาโดยใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เจาะลึก การสังเกตการณ์ภาคสนาม การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) และการวิจัยเชิงประเมินผล โดยศึกษาชุมชนบ้านเวียงกลาง หมู่ที่ 21 ต.แม่ข้าวต้ม อ.เมือง จ.เชียงราย ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนบ้านเวียงกลาง หมู่ที่ 21 มีศักยภาพในการดำเนินงานรณรงค์แก้ไขปัญหาเอดส์ เนื่องจากมีองค์ประกอบที่สำคัญในการดำเนินงานแก้ไขปัญหาเอดส์ในชุมชน ซึ่งได้แก่ 1) ความเข้มแข็งและความพร้อมของกลุ่มผู้นำ ในการให้ความช่วยเหลือและสนับสนุนให้เกิดการแก้ไขปัญหา 2) ความต้องการของสมาชิกในชุมชนที่ต้องการให้เกิด กระบวนการรณรงค์แก้ไขปัญหาเอดส์ขึ้นในชุมชน 3) ความสัมพันธ์ที่ดีของสมาชิกในชุมชน ที่ส่งผลให้เกิดความร่วมมือในการรณรงค์แก้ไขปัญหาเอดส์ได้เป็นอย่างดี การศึกษาการสื่อสารในชุมชนที่สัมพันธ์กับการแก้ไขปัญหาเอดส์ พบว่าการสื่อสารส่วนใหญ่อยู่ในรูปแบบการพูดคุยบอกกล่าวกันระหว่างคนในชุมชน ทั้งในลักษณะทีเล่นทีจริงในกรณีที่เป็นเพื่อนในกลุ่มเดียวกัน และในลักษณะว่ากล่าวตักเตือนในกรณีระหว่างผู้ใหญ่กับเยาวชนหรือบุตรหลาน นอกจากนี้จะเป็นในรูปแบบการสื่อสารผ่านเสียงตามสาย ของทางเจ้าหน้าที่อาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.) เกี่ยวกับข่าวสารโรคเอดส์ที่ได้รับมาจากทางสถานีอนามัย รวมถึงการสื่อสารจากสื่อมวลชน ได้แก่ โทรทัศน์และวิทยุ ซึ่งข่าวสารเอดส์จากเสียงตามสายและสื่อมวลชนประเภทโทรทัศน์นั้น มักเกิดขึ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น สำหรับกระบวนการสื่อสารรณรงค์แบบบูรณาการเพื่อจัดการกับปัญหาเอดส์ในชุมชน พบว่าการสื่อสารรณรงค์โดยชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินงานทุกขั้นตอน สามารถแก้ไขปัญหาเอดส์ได้ดีกว่า การดำเนินงานของหน่วยงานภายนอกชุมชนเพียงอย่างเดียว เนื่องจากสามารถเข้าถึงคนในชุมชนได้มากกว่า ทำให้สามารถสร้างความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องตรงกันให้แก่คนในชุมชนได้ดีกว่า มีความต่อเนื่องเกิดการกระตุ้นย้ำเตือนให้คนในชุมชนได้ตระหนักถึงปัญหาเอดส์อยู่เสมอ แต่อย่างไรก็ตาม การสื่อสารรณรงค์โรคเอดส์จะเกิดผลสำเร็จได้เป็นอย่างดี ย่อมต้องอาศัยการดำเนินงานทั้งหน่วยงานภายนอก และการดำเนินงานของคนในชุมชนร่วมกัน เพื่อให้การแก้ไขปัญหาเอดส์เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากที่สุด