วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวคิดบูรพาคดีนิยม (Orientalism) และเพื่อวิเคราะห์กลวิธีในการนำเสนอแนวคิดดังกล่าวที่ปรากฏในวรรณกรรมและภาพยนตร์เรื่อง ลิตเติล บุดดา (Little Buddha) ผลการวิจัยพบว่ามีแนวคิดบูรพาคดีนิยมตรงตามแนวทางของเอ็ดเวิร์ด ซาอิดอยู่ในวรรณกรรมและภาพยนตร์เรื่อง ลิตเติล บุดดา 5 ประการ คือ 1. แนวคิดที่ว่าตะวันออกด้อยกว่าตะวันตก 2. แนวคิดที่ว่าตะวันตกมีสิทธิในการเปลี่ยนแปลงตะวันออก 3. แนวคิดที่ว่าตะวันออกเป็นดินแดนที่เหมาะสำหรับแสวงหาคำตอบชีวิตในด้านจิตใจ 4. แนวคิดที่ว่าภาพของตะวันออกขึ้นอยู่กับตัวบท และ 5. แนวคิดที่ว่าตะวันออกลอกเลียนแบบตะวันตก แนวคิดบูรพาคดีนิยมเหล่านี้ผู้ประพันธ์ได้นำเสนอผ่านกลวิธีการประพันธ์ทั้งสิ้น 9 วิธีดังต่อไปนี้ คือ 1. การปรับเปลี่ยนปรัชญาตะวันออกให้มีลักษณะเหมือนปรัชญาตะวันตก 2. กลวิธีการเล่าเรื่องโดยสายตาที่รู้แจ้งของบุคคลที่สาม 3. กลวิธีการใช้ตัวละครที่มีลักษณะนิสัยด้านเดียว 4. กลวิธีการใช้ความเปรียบ 5. กลวิธีการจบเรื่องแบบสุขนาฏกรรม 6. กลวิธีการใช้โครงเรื่องหลักและโครงเรื่องรอง 7. กลวิธีการยอมรับว่าละครคือละครไม่ใช่เรื่องจริง 8. กลวิธีการใช้แนวแฟนตาซี และ 9. การใช้องค์ประกอบทางภาพยนตร์ในการสื่อถึงความแตกต่างระหว่างตะวันออกและวันตก กลวิธีทางการประพันธ์เหล่านี้ต่างก็มีความสอดคล้องกันในการนำเสนอแนวคิดบูรพาคดีนิยมของผู้แต่งโดยทั้งสิ้นอันเป็นลักษณะของวัฒนธรรมชนนิยมตามลักษณะของภาพยนตร์ฮอลลีวูดโดยส่วนใหญ่ สิ่งนี้ทำให้ภาพของตะวันออกที่ปรากฏในวรรณกรรมและภาพยนตร์กลายเป็นภาพที่ถูกบิดเบือนเพื่อให้ตะวันออกเป็นไปตามที่ตะวันตกต้องการซึ่งเป็นไปตามหลักบูรพาคดีนิยมที่มีอยู่ในจิตใต้สำนึกหรือที่เรียกว่าบูรพาคดีนิยมที่แฝงเร้นของคนตะวันตก การตระหนักรู้เท่าทันวาทกรรมของตะวันตกที่กระทำต่อตะวันออกเช่นนี้จะช่วยให้เรารู้จักระมัดระวังยิ่งขึ้นในการเสพงานของตะวันตก ไม่ว่าจะเป็นในรูปของวรรณกรรม ภาพยนตร์ งานเขียน หรือในรูปของสื่ออื่นๆ ก็ตาม เพื่อไม่ให้ชาวตะวันออกเกิดการถูกครอบงำทางความคิด วัฒนธรรม เศรษฐกิจ การเมือง ฯลฯ ของตะวันตกที่ค่อยๆ กลืนความเป็นตะวันออกไปเรื่อยๆ ตามกระแสโลกาภิวัตน์รวมทั้งเพื่อไม่ให้ชาวตะวันออกลืมรากเหง้าของตนเองด้วย