วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

ศึกษารูปแบบการนำเสนอ เนื้อหาและประเภทรายการโทรทัศน์ของสถานีโทรทัศน์ CCTV-4 และทำความเข้าใจบทบาทหน้าที่ของสื่อมวลชนจีนในปัจจุบัน ตลอดจนการให้ความสำคัญต่อบทบาท หน้าที่ในด้านต่างๆ ตามนโยบายของรัฐบาลจีนเพื่อนำเสนอภาพประเทศจีนต่อโลกภายนอก โดยศึกษาผ่านกลุ่มตัวอย่างคือ รายการทุกรายการที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ CCTV-4 ในระหว่างเดือนมกราคม 2546 รายการละ 3 ตอน ซึ่งปรากฏว่ามีรายการทั้งหมด 41 รายการ หมุนเวียนกันออกอากาศตลอดสัปดาห์ โดยในแต่ละวันออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง ผลการวิจัยพบว่า รายการโทรทัศน์ของสถานีโทรทัศน์ CCTV-4 มีรูปแบบการนำเสนอที่หลากหลาย และใช้เทคโนโลยีการนำเสนอที่ทันสมัย มีการรายงานข่าวที่รวดเร็วทันสถานการณ์ตลอดวัน อีกทั้งมีการเลียนแบบรายการบันเทิงจากต่างประเทศ รายการทั้งหมดประกอบด้วย รายการข่าว รายการสาระความรู้ รายการบันเทิงและรายการโฆษณา ทั้งนี้ CCTV-4 เน้นรายการข่าวเป็นหลัก โดยมีสัดส่วนเวลาการออกอากาศคิดเป็น 35.32% ของเวลาในการออกอากาศทั้งหมด เนื้อหาข่าวเป็นการแถลงนโยบายของรัฐบาลและทิศทางการพัฒนาประเทศ ตลอดจนแสดงจุดยืนของจีนด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ แสดงให้เห็นว่าสื่อมวลชนจีนยังคงมีบทบาทหน้าที่สำคัญในการให้ข้อมูลข่าวสาร และเป็นตัวแทนรัฐบาลจีนในการแถลงนโยบายทั้งในและระหว่างประเทศ โดยเน้นนโยบายด้านการพัฒนาประเทศและการต่างประเทศเป็นหลัก ส่วนรายการโทรทัศน์ที่ CCTV-4 ให้ความสำคัญรองลงมาคือ รายการสาระความรู้ มีสัดส่วนเวลาคิดเป็น 32.23% เนื้อหาเป็นการนำเสนอสาระความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับประเทศจีนในด้านต่างๆ แสดงให้เห็นบทบาทหน้าที่ของ CCTV-4 ในการเป็นช่องทางสร้างความเข้าใจและเชื่อมโยงจีนกับสังคมโลก โดยที่สื่อมีบทบาทในการโฆษณาและนำเสนอภาพด้านดีของประเทศ จีน นอกจากนี้ CCTV-4 ยังนำเสนอประเภทรายการบันเทิงในสัดส่วน 26.99% เนื้อหาในรายการบันเทิงของจีนมีบทบาทในการเผยแพร่วัฒนธรรม สร้างความรู้สึกภาคภูมิใจในชนชาติแก่คนเชื้อสายจีนทั่วโลก อีกทั้งเป็นช่องทางการปลุกเร้าทางจิตวิญญาณต่อ การอุทิศตนเพื่อส่วนรวมและเพื่อสร้างสรรค์สังคม ส่วนรายการโฆษณาทาง CCTV-4 มีสัดส่วนการนำเสนอเพียง 5.46% สะท้อนให้เห็นว่าสถานีโทรทัศน์ระหว่างประเทศของรัฐบาลจีน ไม่เน้นการนำเสนอรายการโฆษณา อย่างไรก็ตาม รายการโฆษณาดังกล่าว แสดงให้เห็นบทบาทหน้าที่ของสื่อโทรทัศน์ของจีนในปัจจุบัน ในการเป็นช่องทางการหารายได้จากการโฆษณา ซึ่งมีรูปแบบไม่แตกต่างจากสื่อในประเทศเสรีนิยมทั้งหลาย