วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการจัดการศึกษานอกสถานที่เพื่อการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษา และนำเสนอรูปแบบการใช้สื่อสารศึกษานอกสถานที่เพื่อการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษา กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมศึกษา หรือ ครูผู้มีประสบกาณณ์การสอนกลุ่มวิชาสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตระดับประถมศึกษา หรือ เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานรัฐบาลหรือเอกชนที่ดำเนินกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมศึกษา จำนวน 20 คน ได้มาโดยการเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีลูกโซ่ ผู้วิจัยใช้เทคนิคเดลฟายในการเก็บรวบรวมข้อมูลจำนวน 3 รอบ เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่ามัธยฐานและค่าพิสัยระหว่างควอไทล์ ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลการวิเคราะห์ข้อมูลในรอบสุดท้าย ทำให้ได้ข้อความสำหรับรูปแบบการใช้สื่อการศึกษานอกสถานที่เพื่อการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษา จำนวน 135 ข้อ จาก 136 ข้อ 2. ผู้เชี่ยวชาญมีความเห็นสอดคล้องกันว่ารูปแบบการใช้สื่อสารศึกษานอกสถานที่เพื่อการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษาประกอบด้วย 8 ขั้นตอน คือ 2.1 การกำหนดเนื้อหาและวัตถุประสงค์ : เลือกเนื้อหาที่เหมาะสมและวัตถุประสงค์การศึกษานอกสถานที่จะต้องกำหนดทั้ง 3 ด้าน คือ พุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษะพิสัย โดยเน้นวัตถุประสงค์ด้านจิตพิสัยมากที่สุด 2.2 การเตรียมการเกี่ยวกับสถานที่ : เลือกสถานที่ที่มีความเหมาะสมกับผู้เรียน, ประสบการณ์การเรียนรู้, เนื้อหาในบทเรียน, ความปลอดภัย ; ศึกษาในชุมชนใกล้เคียงโดยนำเรื่องภูมิปัญญาท้องถิ่น วิทยากรท้องถิ่นมาร่วมให้ความรู้ 2.3 การเตรียมตัวของครู : ครูต้องสำรวจสถานที่ล่วงหน้า ติดต่อสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ วางมาตรการเพื่อรักษาความปลอดภัย, การกระตุ้นการเรียนรู้ผ่านสื่อการเรียนการสอนประเภทต่างๆ, เพื่อเตรียมความพร้อมแก่ผู้เรียน และการเตรียมอุปกรณ์การเรียนให้พร้อมและเหมาะสมในการศึกษานอกสถานที่แต่ละครั้ง 2.4 การเตรียมผู้เรียน : ต้องมีการเตรียมการทั่วไปเรื่องสุขภาพร่างกาย, วัตถุประสงค์, แจ้งกำหนดการต่างๆ เตรียมศึกษาหาความรู้ก่อนศึกษาจริง เน้นการเตรียมทักษะต่างๆ ที่จำเป็นในการศึกษานอกสถานที่ 2.5 การดำเนินการศึกษานอกสถานที่ : กิจกรรมควรเน้นให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและผู้เรียนได้ปฏิบัติจริง : สนับสนุนการใช้ทักษะต่างๆ ในการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง 2.6 การสรุปผลการศึกษานอกสถานที่ : ผู้เรียนต้องสามารถสรุปประเด็นการเรียนรู้ผ่านสื่อต่างๆ โดยการอภิปรายร่วมกันระหว่างผู้เรียนและครู ; การแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ 2.7 การจัดกิจกรรมต่อเนื่องหลังการศึกษานอกสถานที่ : การบูรณาการการศึกษานอกสถานที่กับวิชาอื่น ; จัดกิจกรรมขยายผลในโรงเรียนและต่อเนื่องสู่ชุมชน 2.8 การประเมินผล : ประเมินผลประสิทธิผลการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั่งไว้ทั้ง 3 ด้าน คือ พุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษาพิสัย