วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

วัตถุประสงค์ของการวิจัยเรื่องการสื่อความหมายจากประเด็นทางการเมืองผ่านการ์ตูนการเมืองนี้ เพื่อศึกษาถึงเนื้อหาของการ์ตูนการเมือง ในระยะเวลาหกเดือน การใช้วิธีการสื่อความหมายประเภทต่างๆ ของนักเขียนการ์ตูนการเมือง รวมทั้งวิธีการสร้างภาพจากการเปรียบเทียบ การเข้ารหัสและมุขของการ์ตูนเหล่านั้น และยังได้ศึกษาถึงความคิดเห็นของผู้รับสารต่อการสื่อความหมายผ่านการ์ตูนการเมือง ผลจากการวิเคราะห์หาการ์ตูนการเมือง พบว่า ประเด็นการเมืองที่ปรากฏอยู่ในกรอบการ์ตูนต่างๆ แสดงออกถึงเรื่องการโจมตีรัฐบาลในช่วงนั้นเป็นหลัก รองลงมาคือประเด็นการวิจารณ์ ความประพฤตินักการเมือง และประเด็นเศรษฐกิจด้านต่างๆ ประเด็นวัดพระธรรมกาย และประเด็นการประสบปัญหาของธนาคารกรุงไทย ตามลำดับ ในส่วนการสื่อความหมายนั้นพบว่านักเขียนการ์ตูนการเมือง นิยมใช้การเปรียบเทียบอุปมาอุปมัย (Metaphor) มากกว่าการเปรียบเทียบเชื่อมโยง (Metonymy) และนิยมใช้รหัสบุคคลในการเข้ารหัสการ์ตูนมากที่สุด รองลงมาคือ รหัสวัตถุ รหัสสังคม และรหัสวัฒนธรรม ตามลำดับ และในเรื่องเกี่ยวกับมุขของการ์ตูน (Gag) ทั้งสิบ ผู้เขียนการ์ตูนนิยมมุขที่แสดงออกถึงความน่าอับอายและการเย้ยหยันมากที่สุด ในส่วนของผู้ส่งสารนั้น ผู้วิจัยพบว่า นักเขียนการ์ตูนทั้ง 6 คน ที่เป็นกรณีตัวอย่างล้วนมีวิธีการทำงานแตกต่างกันไป และทุกคนมีการสื่อความหมายอยู่ในความคิด โดยไม่ต้องอิงทฤษฎีใดๆ การศึกษาตลอดจนวัยวุฒิที่ผ่านมาของคนทั้งหก ส่งผลต่อการแสดงออกในการ์ตูนของเขาอย่างเด่นชัด และปัญหาอุปสรรคและอิทธิพลของนักเขียนการ์ตูนส่วนใหญ่ก็คือ การนำเสนออันรุนแรงไปในบางครั้ง หรือความคิดเห็นส่วนตัวที่แทรกซึมเข้าไปในงาน อันมักจะทำให้พวกเขาต้องแก้ไขงานให้ละมุนละม่อมลง ในด้านผู้รับสารนั้นพบว่า ผู้รับสารครึ่งหนึ่งอ่านการ์ตูนในหนังสือพิมพ์บ่อยครั้ง และผู้รับสารส่วนใหญ่ใช้เวลา 1 นาที ในการแสวงหาความหมายในการ์ตูนกรอบนั้น ผู้รับสารส่วนมากรู้สึกคล้อยตามการนำเสนอข่าวในการ์ตูนการเมือง และมีผู้ตอบว่า ความมีชื่อเสียงของนักเขียนการ์ตูนการเมือง มีผลทำให้ผู้รับสารอยากอ่านผลงานของเขา