งานวิจัย “ การสื่อสารเพื่อพัฒนาการเกษตรทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพล อดุลยเดช ฯ “ ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ของการศึกษาคือ เพื่อศึกษาองค์ประกอบในกระบวนการสื่อสารของเกษตรกรทฤษฎีใหม่เกี่ยวกับประเด็นการเปิดรับข่าวสาร การแสวงหาข่าวสาร การวิเคราะห์เนื้อหาสื่อ การรับรู้ การ ตีความ และการเข้าใจความหมายของเกษตร “ทฤษฎีใหม่” เครือข่ายและรูปแบบการสื่อสารของเกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย และศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการยอมรับเกษตร “ทฤษฎีใหม่” ไปปฏิบัติ เพื่อนำมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของกระบวนการสื่อสารและปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อการยอมรับเกษตรของเกษตรกร โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณของกลุ่มตัวอย่างที่เป็น กลุ่มเกษตรทฤษฎีใหม่ของศูนย์การพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ. เพชรบุรี เกษตรกรในเครือข่ายศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม วัดญาณสังวรารามฯ จ. ชลบุรี และเกษตรกรในโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ของหน่วยงานเกษตรและสหกรณ์ จ. เพชรบุรี และ จ. ชลบุรี ผลการศึกษากระบวนการสื่อสารของเกษตรกร เพื่อก่อให้เกิดการยอมรับทฤษฎีใหม่นั้น เมื่อนำมาทดสอบกับทฤษฎีการยอมรับนวัตกรรม 5 ขั้นตอนของ Rogers แล้ว พบว่าในบริบทของสังคมไทย อันเนื่องมาจากองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เป็นผู้สื่อสารที่มีความน่าเชื่อถือสูงสุด ทำให้มี 3 ขั้นตอนที่สำคัญเท่านั้นคือ ขั้นที่ 1 ขั้นการรับรู้ โน้มน้าวใจและยอมรับ ขั้นที่ 2 ขั้นลงมือปฏิบัติและแสวงหาความรู้ ขั้นที่ 3 ขั้นยืนยัน โดยสื่อที่เข้ามามีบทบาทในขั้นที่ 1 มากที่สุด คือสื่อมวลชน และสื่อบุคคล โดยสื่อมวลชนที่เกษตรกรมีการเปิดรับมากที่สุดคือโทรทัศน์ และสื่อบุคคลที่มีบทบาทในการแสวงหาข่าวสารของเกษตรกรคือ เกษตรตำบล เจ้าหน้าที่โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ ส่วนในขั้นที่ 2 สื่อที่มีบทบาทมากที่สุดคือสื่อเฉพาะกิจอันได้แก่ การ อบรม และเครือข่ายการสื่อสาร ซึ่งทำหน้าที่ในการเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ การสื่อสารแบบมีส่วนร่วมอย่างเช่น กระบวนการทบทวนตนเอง การสื่อสารเพื่อกิจกรรมทางสังคม ซึ่งความสำคัญของเครือข่ายนี้จะ ส่งผลโดยตรงถึงการเปิดรับข่าวสาร การแสวงหาข่าวสาร และการสื่อสารเพื่อการยอมรับนวัตกรรมด้วยเช่นกัน อนึ่งในขั้นตอนนี้ สื่อบุคคลยังมีบทบาทต่อการยอมรับของเกษตรกรอยู่ด้วย ส่วนในขั้นตอนที่ 3 เครือข่ายการสื่อสารยังมีบทบาทมากที่สุดอยู่เพื่อที่จะทำให้เกษตรกรยืนยันยอมรับเกษตรทฤษฎีใหม่ต่อไป จากนั้นยังพบทิศทางและขั้นตอนการไหลของข่าวสารเกษตรทฤษฎีใหม่ว่าประกอบด้วย 5 ขั้นตอนที่สำคัญ คือ เริ่มจากขั้นตอนที่1 องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯมีกระแสพระราชดำรัส แนวคิดเกษตรทฤษฎีใหม่ส่งต่อมาในขั้นที่ 2 สู่ผู้รับสนองพระราชดำรัส (กปร.) หรือผู้ทรงคุณวุฒิต่างๆ ในขั้นตอนที่ 3 คือ ข้าราชการในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำมาปรับเป็นนโยบายระดับประเทศ รับไปดำเนินการต่อ ในขั้นที่ 4 จึงมอบหมายให้ถึงเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร หรือเจ้าหน้าที่ศูนย์ไปปฏิบัติในพื้นที่การเกษตร จนมาถึงเกษตรกรในกลุ่มเกษตรทฤษฎีใหม่ ในขั้นสุดท้าย ขั้นตอนเหล่านี้ทำให้เห็นว่า มีผู้นำความคิดอยู่มากที่ส่งผลต่อการรับรู้ การ ตีความและความเข้าใจเกี่ยวกับเกษตรทฤษฎีใหม่ของเกษตรกรให้มีความหลากหลาย และถึงแม้ว่าผู้สื่อสารในแต่ละขั้นตอนมีการตีความที่ตรงกันในประเด็นของหลักการเกษตรทฤษฎีใหม่มากที่สุดก็ตามแต่ ประเด็นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงที่ถ่ายทอดต่อมาได้ขาดหายไปตั้งแต่ในขั้นที่สอง ทำให้เกษตรไม่สามารถเข้าใจได้ถึงความสัมพันธ์ของเกษตรทฤษฎีใหม่และเศรษฐกิจพอเพียงอันเป็นแนวคิดหลักสำคัญได้เพียงพอ ส่วนปัจจัยภายนอกที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสื่อสาร และส่งผลต่อการยอมรับแนวคิดเกษตรทฤษฎีใหม่ของเกษตรกรนั้นมีด้วยกันหลายปัจจัย สามารถเรียงลำดับปัจจัยที่ส่งผลมากที่สุดไปหาน้อยที่สุดตามลำดับดังนี้ 1.ปัจจัยด้านหน่วยงานที่ให้การสนับสนุน 2. ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ 3. ปัจจัยด้านปัจเจกบุคคล 4. ปัจจัยด้านภูมิศาสตร์และผลผลิตในท้องถิ่น 5. ปัจจัยด้านสังคมวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยแต่ละปัจจัยส่งผลในขั้นตอนการยอมรับเกษตรทฤษฎีใหม่ทั้งสามขั้นตอนแตกต่างกันไป สุดท้ายของการศึกษาการออกแบบสารและสื่อเกษตรทฤษฎีใหม่ที่ได้มาจากกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการของโครงการฯ ได้ข้อสรุปว่า สื่อที่เหมาะกับการสื่อสารเพื่อพัฒนาการเกษตรทฤษฎีใหม่มาก ที่สุดคือ สื่อผสม โดยมีสื่อบุคคลเป็นหลักแล้วใช้ประกอบกับสื่ออื่นๆ คือ คู่มือการอบรม สาธิต สื่อภาพชุด สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อวิดีโอหรือวีซีดี เทปวิทยุเปิดในหอกระจายข่าวและแบบจำลองภาพแนวคิดเกษตรทฤษฎีใหม่ ซึ่งการที่จะเลือกใช้สื่อต่างๆ ผสมกันอย่างไรนั้น ขึ้นกับสถานการณ์ในการนำไปใช้ และเนื้อหาที่ต้องการสื่อสารในสถานการณ์นั้น ๆเป็นสำคัญ The study of “Agricultural Development Communication for the New Theory of King Bhumipol Adulyadej” aimed to study communication factors affected to farmers’ adoption to the New Theory under items of information exposure, information seeking, contents analysis, perception, and interpretation, and their understanding about the New Theory including their communication types and networking. And also study relevant factors affected to their adoption which aimed to analyze its relationship. The quantitative and qualitative research methods were used with the target farmer under the New Theory Projects for research sites : 1) Huai Sai Royal Development Study Center, Phetchaburi province; 2) Wat Yanasangvararamvoramahawihan Agricultural Training for Development Center, Chonburi province. 3) Farmers under each provincial Agricultural and Cooperative office. The study used 5 steps of Rogers’ Diffusion Innovation theory as framework found that under Thailand’s context could be only 3 main stages instead of 5 stages relevant to farmers’ adoption because King Bhumipol is their most believable sender. All those 3 stages were : Stage 1) Perception, persuasion, and adoption; Stage 2) Implementation and information seeking; and Stage 3) Confirmation. For stage 1 found mass media especially television to be most used followed by people media who influenced in the farmers’ information seeking (the agricultural officer, the New Theory Project’s staffs). For stage 2 found the specific media especially training, and communication network to be used as empowering process, also the participatory communication to open chance for farmers to review about themselves, the communication for social activities, and networking communication for their media exposure, information seeking, and their adoption. Anyhow, in the adoption stage, people media was still had its dominant role. And stage 3 found that networking communication was most influenced for farmers’ confirmation on the New Theory. For the New Theory information flow found to be 5 important stages : stage1 from the king to all public; stage 2 to all relevant agencies; stage 3 policy setting; stage 4 to all the operational staffs or the agricultural field staffs; then stage 5 were farmers. From all those 5 stages sometimes found different decode, and understanding but mostly clear in the New Theory’s concept. Except the “Self-Sufficiency Economy’s concept” which was lost its clearness since stage 2. This affected to farmers’ understanding to the relationship between the “New Theory” and the “Self-Sufficiency Economy” which was the key concept. And for the external factors relevant to communication affected differently to farmers’ adoption respectively : 1) Supports from relevant agencies; 2) Economy factor; 3) Individual factor; 4) Geography and agricultural outputs in each area; 5) Socio-cultural and local wisdom. And last objectives of this study were about message and media used for the New Theory’s diffusion found mix media or integrated media to be the most appropriate which people media was main media then supported by other media such as training’s handbook, demonstration, pictures set, printed media, video or VCD, radio cassette for the community broadcasting tower, and the New Theory’s model. And for the media selection and usage, the users had to consider both situation, and contents to be diffused.