การวิจัยลักษณะเฉพาะและความเป็นไปได้ของแหล่งกำเนิดของเพชรไทย ได้เน้นใน 2 ด้าน คือ ธรณีวิทยา และแร่วิทยาของเพชร ด้านธรณีวิทยา ได้ศึกษาภาคสนาม ทำแผนที่ และเก็บตัวอย่างหินอัคนีสีเข้ม เพื่อวิเคราะห์ทางเคมี ได้เตรียมหินแผ่นบาง เพื่อศึกษาแร่วิทยาและศิลาวรรณนา ตัวอย่างเพชร ได้ศึกษา สี ผลึก สภาพผิว ธาตุไนโตรเจน แร่มลทิน โดยการศึกษาภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ที่ใช้ลำแสงหลายชนิด เช่น อิเล็กตรอน, เลเซอร์, รังสีเหนือม่วง-มองเห็น, ช่วงใต้แดง ฯ นอกจากนี้ ได้เตรียมตัวอย่างเพชร เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบเคมีของแร่มลทิน และวัดค่าไอโซโทปของธาตุคาร์บอนและไนโตรเจน เพื่อบอกถึงชนิดของหินแม่และความเป็นไปได้ของการกำเนิด และเสนอแนะแนวทางในการสำรวจ ผลการศึกษาธรณีวิทยาภาคใต้ พบว่า บริเวณตะกั่วป่า-พังงา มีหินแลมโพรไฟร์ ชนิด สเปสซาไทต์ และ/หรือ เคอร์แซนไทต์ เช่นเดียวกับแหล่งเพชรในพม่า แต่ยังไม่พบคิมเบอร์ไลต์ หรือ แลมโพรไอต์ ที่นำเพชรดังเช่นในแหล่งเพชรอื่นของโลก ตัวอย่างเพชรที่ศึกษา มีขนาด 0.02-2.37 กะรัต มีสี ใส เหลือง ถึงน้ำตาล ส่วนใหญ่มีสีออกเหลือง มีผลึกที่ค่อนข้างเกลี้ยงเป็นประกาย อันแสดงถึงการถูกกัดละลายในแมกมาที่มีสมบัติในการกัดกร่อนสูง ที่ผิวมีร่องรอยของการถูกกัดกร่อนเป็นหลุม มีสภาพผิวที่แสดงถึงการถูกกดอัดที่มาจากบริเวณที่ลึกมาก และมีจุดอันเกิดจากธาตุกัมมันตรังสี คล้ายกับเพชรจากพม่า ผลการวิเคราะห์แร่มลทินที่มีอยู่ในเพชร ได้แก่ แกรไฟต์, ซัลไฟด์, โอลิวีน, โครไมต์ การ์เนต โครเมียนไพโรพ ไพรอกซีน ซานิดีน โคอีไซต์ แสดงการกำเนิดจากหินแม่แบบเพริโดไทต์ทั้งชนิดเลอโซไลต์และฮาซเบอร์ไจต์มากกว่าเอโคลไจต์ จากคู่ของแร่มลทินสามารถคำนวนอุณหภูมิการเกิดของเพชรไทยได้ที่ประมาณ 1050 oซ ณ ที่ความดัน 50 กิโลบาร์ ผลการวิเคราะห์ค่าไอโซโทปคาร์บอนและไนโตรเจนในเพชรไทยแสดงว่าเพชรไทยเกิดจากองค์ประกอบคาร์บอนที่อยู่ในระดับแมนเทิลดั้งเดิมของโลก มิได้มาจากการปนกับคาร์บอนที่มาจากชั้นเปลือกโลกดังเช่นค่าไอโซโทปที่ได้จากแหล่งเพชรอาร์กายล์ แต่มีค่าอยู่ในช่วงเดียวกับแหล่งเพชรเตนดอว์ ทางตอนใต้ของพม่า และแหล่งอื่นส่วนใหญ่ของโลก ผลความสัมพันธ์ของค่าไอโซโทปทั้งสองในเพชร ได้แยกแหล่งที่มาของเพชรไทยออกต่างจากแหล่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของออสเตรเลียโดยสิ้นเชิง ผลการวิจัยมีข้อสรุปว่าเพชรไทยมีลักษณะเฉพาะเป็นของตนเอง นอกจากความเป็นไปได้ว่าอาจมาจากแหล่งกำเนิดอื่นทางตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปออสเตรเลียโดยทฤษฎีทวีปจรแล้ว เพชรไทยยังสามารถมีแหล่งกำเนิดของหินนำเพชรอยู่บริเวณภาคใต้ของไทย ที่แทรกขึ้นมาอยู่ในระดับ/บริเวณเดียวกับหินแกรนิต จึงสามารถผุพังสะสมตัวในแหล่งเดียวกันกับดีบุกได้ในที่สุด การศึกษาโดยวิธีบินสำรวจทางธรณีฟิสิกส์ในรายละเอียด และติดตามผลภาคพื้นดิน น่าจะเป็นแนวทางการสำรวจหินนำเพชรภาคใต้ได้อย่างดี และเนื่องจากเป็นงานที่จะต้องใช้งบประมาณที่สูงมาก จึงควรเป็นงานวิจัยร่วมระหว่างภาครัฐกับเอกชน Characteristics and possible origin of Thai diamonds were emphasized in 2 major aspects, geology and diamond mineralogy. Field study and mafic igneous rock samples were done/collected and analysed for their chemistry. Thin sections were made for mineralogy and petrography. Diamond samples were studied for colour, crystal morphologies, surface features, inclusions and nitrogen aggregations using microscopic beam techniques e.g. electron, Laser, ultraviolet-visible, infrared, etc. Inclusions and C- and N-isotopes were analysed and determined for the diamond source region. Results obtained have clearly ruled out the Thai diamond source from Argyle and Ellendale, NW Australia. Results of geologic fieldwork provided evidences of lamprophyre rocks, spessartite and/or kersantite in TakuaPa-PhangNga area as do the areas in which the Burmese diamonds were found, where both, so far, no kimberlites or lamproites have been yet reported. The diamonds studied range from 0.02-2.37 carats in weight. Their colour ranges from colourless to yellow and to brown, the yellow are common. They show highly resorbed surface with etched pits, deformation lines and glossy lustre, suggesting residence in the corrosive host magma/s. Radioactive spots occur as in the Burmese diamonds. Syngenetic inclusions include graphite, sulphides, olivine, chromite, Cr-pyrope garnet pyroxexes, sanidine and coesite which show more parageneses related to both peridotites (lherzolitic and harzbergitic) and eclogite. Analyses of mineral inclusion pairs provided geothermobarometer of Thai diamond formation at presumed pressure about 50 Kbar for 1150 oC. C- and N-isotopes determinations suggest derivation from a very homogeneous peridotitic source region, as the primitive mantle carbon. These signatures are clearly distinct from the Argyle diamonds but fall in the same range as the Theindaw diamonds, southern Myanmar. Hence, the Thai diamond source region completely differed from Argyle and Ellendale, NW Australia ones. The research provides the unique characters of Thai diamonds. Thus, besides the possibility of deriving from other specific unknown terrane rifting and drifting from NW Australia, it is also more likely that, there, the southern Thailand would contain the primary diamond source. The Cretaceous granites would have been intruded by the diamond host rocks and are likely exposed at the same level, and finally provided collecting of both tin concentrates and diamonds in the same placers. The detailed geophysical exploration followed by the ground survey is the promising guide for searching the diamond host rocks in southern Thailand. As the cost of this kind of exploration would be rather high, cooperation between the governmental and private sectors is recommended.