วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

งานวิจัยนี้ศึกษากลวิธีการเน้นความหมายในภาษาถิ่นไทยถิ่นใต้ จังหวัดสงขลา จากการศึกษาพบว่ามีกลวิธีการเน้นความหมายอยู่ 2 กลวิธี คือ กลวิธีการซ้ำและกลวิธีการขยาย โดยมีการใช้กลวิธีการขยายมากกว่ากลวิธีการซ้ำ จากข้อมูลหน่วยเน้นความหมาย 209 หน่วย มีเพียง 9 คำเท่านั้นที่เป็นกลวิธีการซ้ำ ที่เหลือเป็นกลวิธีการขยาย สำหรับกลวิธีการขยายนี้ผู้วิจัยแบ่งการวิเคราะห์ออกเป็น 2 ส่วน คือ การวิเคราะห์ตามเกณฑ์ทางไวยากรณ์และการวิเคราะห์ตามเกณฑ์ทางอรรถศาสตร์ การวิเคราะห์ตามเกณฑ์ทางไวยากรณ์ เป็นการพิจารณาความสัมพันธ์แนวนอนและแนวตั้งของหน่วยหลักและหน่วยขยาย ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์แนวนอนพบว่ามีรูปแบบความสัมพันธ์ 10 รูปแบบ ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์แนวตั้งแสดงให้เห็นว่าความสัมพันธ์แนวตั้งตามตำแหน่งของส่วนขยายมี 4 ตำแหน่ง คือ หน้าส่วนหลัก 1 ตำแหน่ง และหลังส่วนหลัก 3 ตำแหน่งหน่วยเน้นความหมายที่ไปปรากฏในตำแหน่งต่างๆ จัดเป็นหมวดได้ 3 หมวด หมวดที่ 1 ได้แก่ คำว่า "ชาติ" ปรากฏในตำแหน่งที่ 1, 2 และ 4 หมวดที่ 2 ได้แก่ หน่วยเน้นความหมายที่เป็นคำปรากฏเฉพาะตำแหน่งที่ 2 และหมวดที่ 3 ได้แก่ หน่วยเน้นความหมายที่เป็นวลีหรือประโยคปรากฏในตำแหน่งที่ 2 และ 3 การวิเคราะห์ตามเกณฑ์ทางอรรถศาสตร์ ผู้วิจัยได้จำแนกประเภทการเน้นความหมายตามเกณฑ์ของอัลเลอร์ตันได้ 3 ประเภทคือ การเน้นความหมายแสดงระดับ ลักษณะ และอาการ และจำแนกประเภทหน่วยเน้นความหมายตามเกณฑ์ความหมายของคำกริยาที่แบ่งออกเป็น 18 กลุ่ม โดยหน่วยเน้นความหมายมีการปรากฏ 3 รูปแบบคือ หน่วยเน้นความหมายที่ปรากฏได้กับกริยาทุกกลุ่ม หน่วยเน้นความหมายที่ปรากฏกับกริยาได้เพียง 1 กลุ่ม และหน่วยเน้นความหมายที่ปรากฏกับกริยาได้มากกว่า 1 กลุ่ม