วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2544

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างโปรแกรมสำหรับตัดคำและกำกับหมวดคำแบบเบ็ดเสร็จด้วยคอมพิวเตอร์สำหรับภาษาไทย โดยใช้แบบจำลองไตรแกรมและชุดหมวดคำภาษาไทยที่ได้คัดสรรมา โดยมองว่าปัญหาการตัดคำและการกำกับหมวดคำเป็นส่วนงานเดียวกันซึ่งสามารถแก้ปัญหาไปพร้อมๆกันได้ ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาเกณฑ์เรื่องคำ และนำเสนอชุดหมวดคำ เพื่อใช้สำหรับตัดคำและกำกับหมวดคำด้วยมือให้กับคลังข้อมูลซึ่งรวบรวมจากคลังข้อมูลของหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ ชุดหมวดคำภาษาไทยที่ใช้ในงานวิจัยนี้แบ่งเป็น 9 หมวดคำหลัก คือ นาม, กริยา, ตัวกำหนด, ตัวบอกปริมาณ, วิเศษณ์, คำหน้าหน่วยสร้างไร้ศูนย์, สันธาน, อนุภาค และเครื่องหมาย ตามเกณฑ์ทางวากยสัมพันธ์: การปรากฏร่วมของคำ และ การกระจายของคำ และแบ่งย่อยได้ทั้งหมด 26 หมวดคำสำหรับใช้เป็นป้ายกำกับหมวดคำในคลังข้อมูลและโปรแกรม ในการทดลอง ให้โปรแกรมเรียนรู้ค่าสถิติจากคลังข้อมูลฝึกสอนที่ได้ทำการตัดคำและกำกับหมวดคำด้วยมือไว้ และทดสอบประสิทธิภาพกับข้อมูลทดสอบที่ไม่ได้มีการตัดคำ ผลการทดลองปรากฏว่า โปรแกรมสามารถกำกับหมวดคำและตัดคำได้ถูกต้อง 89.590% และ 96.087% ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแบบจำลองไตรแกรมที่ใช้ปริบทหมวดคำข้างเคียงสามารถตัดคำและกำกับหมวดคำได้ประสิทธิภาพสูงในระดับหนึ่ง แต่เมื่อเทียบผลการตัดคำของแบบจำลองไตรแกรมที่ใช้หมวดคำข้างเคียงกับผลการตัดคำของแบบจำลองไตรแกรมที่ใช้รูปคำข้างเคียงแล้วพบว่า แบบจำลองที่ใช้หมวดคำข้างเคียงมีค่าความถูกต้องในการตัดคำต่ำกว่า ซึ่งแสดงให้เห็นว่า หากใช้แบบจำลองไตรแกรมเพื่อทำการตัดคำและกำกับหมวดคำภาษาไทย การแยกกระบวนการตัดคำและกระบวนการกำกับหมวดคำเป็นคนละกระบวนการน่าจะเหมาะสมมากกว่า โดยกระบวนการตัดคำควรเป็นกระบวนการขั้นต้นก่อนนำไปกำกับหมวดคำ