วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบผลตอบแทนทางการเงินระหว่างการปลูกกาแฟแบบเชิงเดี่ยวและแบบมีพืชอื่นผสมในเขตพื้นที่ อำเภอกระบุรี จังหวัดระนองโดยอาศัยข้อมูลจากการสัมภาษณ์เกษตรกรผู้ปลูกกาแฟแบบเชิงเดี่ยวจำนวน 15 ราย และแบบมีพืชอื่นผสมจำนวน 15 ราย ที่มีพื้นที่ 15 ไร่เป็นตัวแทนในการศึกษา นอกจากนี้ยังได้ทำการวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงตัวแปรสำคัญที่มีผลกระทบต่อผลตอบแทนทางการเงินในการปลูกกาแฟทั้ง 2 แบบ ซึ่งได้แก่ ราคากาแฟและผลผลิตต่อไร่ของกาแฟที่เกษตรกรได้รับ ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบผลตอบแทนทางการเงินของการทำสวนกาแฟแบบเชิงเดี่ยวโดยใช้อัตราคิดลดที่ร้อยละ 10 ต่อปีพบว่ามูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) เท่ากับ 16,515.93 บาทในขณะที่การทำสวนกาแฟแบบมีพืชอื่นผสมให้มูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) เท่ากับ 23,614.06 บาทแสดงว่าการลงทุนทำสวนกาแฟแบบมีพืชอื่นผสมให้ผลตอบแทนทางการเงินที่คุ้มค่ากว่าการทำสวนกาแฟแบบเชิงเดี่ยว เมื่อวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงตัวแปรที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อผลตอบแทนทางการเงินได้แก่ ราคาและผลผลิตต่อไร่ของกาแฟที่เกษตรกรได้รับโดยกำหนดให้ราคากาแฟที่เกษตรกรได้รับลดลงเหลือ 35 30 25 และ 20 บาทต่อกิโลกรัมผลการวิเคราะห์สรุปได้ว่าในการลงทุนทำสวนกาแฟแบบมีพืชอื่นผสมยังคงให้ผลตอบแทนทางการเงินคุ้มค่าแม้ว่าราคากาแฟจะลดลงเหลือ 20 บาทต่อกิโลกรัม ส่วนการลงทุนทำสวนกาแฟแบบเชิงเดี่ยวจะไม่ให้ผลตอบแทนทางการเงินคุ้มค่าหากราคากาแฟลดลงเหลือ 20 บาทต่อกิโลกรัมในด้านผลผลิตต่อไร่ที่กำหนดให้ลดลงในระดับร้อยละ 4 15 และ 30 พบว่าทั้งสวนกาแฟแบบเชิงเดี่ยวและแบบมีพืชอื่นผสมยังคงให้ผลตอบแทนทางการเงินที่คุ้มค่า และเมื่อวิเคราะห์ค่าความแปรเปลี่ยน พบว่าการปลูกกาแฟแบบมีพืชอื่นผสมมีระดับความเสี่ยงในการลงทุนต่ำกว่าการปลูกกาแฟแบบเชิงเดี่ยว ในการศึกษาครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า ในภาวะที่ราคากาแฟมีความผันผวนนั้นเกษตรกรควรทำสวนกาแฟแบบมีพืชอื่นผสมจะช่วยลดความเสี่ยงและสร้างความมั่นคงทางด้านรายได้ให้กับเกษตรกรได้ดีกว่า