วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ที่สำคัญ 2 ประการ คือ ประการแรกเพื่อศึกษาว่า หลังจากประเทศไทยเปิดเสรีทางการเงินแล้ว ธนาคารมีการปรับตัวในด้านโครงสร้างการบริหาร งาน และบุคลากรหรือไม่ ประการที่สอง เพื่อศึกษาเปรียบเทียบนโยบายในการดูแลรักษาบุคลากร ของธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก ในการศึกษานี้ได้แบ่งธนาคารพาณิชย์ ไทยออกเป็น 3 กลุ่มคือ กลุ่มธนาคารขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก โดยคัดเลือกตัวแทน ธนาคารพาณิชย์ในแต่ละกลุ่มมา 1 ธนาคาร โดยรวบรวมข้อมูลจากฝ่ายนายจ้าง ด้วยวิธีการ สัมภาษณ์ผู้บริหารธนาคารตามแบบสอบถาม และข้อมูลที่มีการเก็บรวบรวมไว้ จากการศึกษาพบว่า ในด้านโครงสร้างการบริหารงานนั้น หลังเปิดเสรีทางการเงิน ธนาคารพาณิชย์แต่ละธนาคารต่างมีการปรับตัวในด้านโครงสร้างองค์กร โดยการปรับโครงสร้างใน สายงานต่างๆ ให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ที่เป็นจริง เช่นมีการเพิ่มสายงานด้านวานิชธนกิจ วิเทศ ธนกิจ เป็นต้น ซึ่งเป็นสายงานที่ทำธุรกรรมติดต่อกับต่างประเทศ เป็นต้น ส่วนโครงสร้างผู้บริหาร นั้น ธนาคารต่างๆ ยังคงดำเนินนโยบายในการเชิญผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกเข้ามาเป็นผู้บริหารชั้นสูง ถึง 80% ที่ผ่านงานธนาคารต่างประเทศ เนื่องจากธนาคารขาดผู้เชี่ยวชาญทางด้านต่างประเทศ ใน ขณะที่ธนาคารขนาดใหญ่มีการทำธุรกรรมกับธนาคารต่างประเทศมาช้านาน อีกทั้งมีการเปิดสาขา ในต่างประเทศ ดังนั้นธนาคารย่อมมีผู้เชี่ยวชาญด้านต่างประเทศ ทำให้มีการปรับตัวในผู้บริหาร ระดับสูง หลังเปิดเสรีทางการเงินน้อยกว่าธนาคารขนาดเล็ก นอกจากนั้นการที่ธนาคารเป็นธนาคาร ขนาดใหญ่มีจำนวนบุคลากรมาก ดังนั้นโอกาสที่ธนาคารสามารถพัฒนาบุคลากรของธนาคาร ให้ เป็นผู้เชี่ยวชาญในด้านการเงินได้ ส่วนการปรับตัวในด้านบุคลากรนั้นพบว่า ธนาคารพาณิชย์ต่างๆ หันมาเน้นคุณภาพ ของบุคลากรมากขึ้น โดยเน้นการรับพนักงานที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและสูงกว่า ปริญญาตรี ลดการรับพนักงานที่สำเร็จการศึกษาระดับต่ำกว่าปริญญาตรีลง เนื่องจากเมื่อเปิดเสรี ทางการเงินนั้น ธนาคารต้องทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับต่างประเทศมากขึ้น การนำเทคโนโลยีชั้นสูง เข้ามาใช้ อีกทั้งการแข่งขันกันของสถาบันการเงินต่างๆ ธนาคารจำเป็นที่จะต้องมีบุคลากรที่มี คุณภาพ มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล เนื่องจากผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ย่อมมีความสามารถ มากกว่าผู้ที่มีการศึกษาระดับต่ำกว่าปริญญาตรี ทั้งในด้านการทำงานและการตัดสินใจ อีกทั้ง การรับพนักงานใหม่ธนาคารจะต้องเสียค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม ดังนั้นธนาคารจำเป็นที่จะต้องการ ผู้ที่เรียนรู้งานได้เร็ว เพื่อที่จะเสียค่าใช้จ่ายน้อย ยิ่งลงทุนในการคัดเลือกพนักงานยิ่งสูง นายจ้างย่อมมีโอกาสที่จะได้พนักงานที่มีคุณภาพ และความสามารถสูง ทำให้ประหยัดต้นทุนในการ ฝึกอบรมได้ ถึงแม้ว่าการรับพนักงานที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและสูงกว่าปริญญาตรี จะต้อง จ่ายค่าจ้างและเงินเดือนมากกว่า แต่โอกาสที่ธนาคารสามารถพัฒนาบุคลากรได้เร็วกว่าอีกประการ หนึ่งการที่ประเทศไทยมีแรงงานที่ได้รับการศึกษาในระดับสูงเพิ่มขึ้น ทำให้ธนาคารมีโอกาสที่จะ คัดเลือกพนักงานได้มากขึ้น ซึ่งในการรับพนักงานส่วนใหญ่จะเน้นรับพนักงานเพศชายอย่างเดียว ไม่เพียงพอ จำเป็นที่จะต้องรับพนักงานเพศหญิงเพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตามในระดับผู้บริหารชั้นสูง ยังคงเน้นผู้บริหารที่เป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิง ซึ่งแสดงว่ายังคงมีการกีดกันทางเพศอยู่ใน ระดับผู้บริหารชั้นสูง ในด้านการพัฒนาบุคลากรนั้น แต่ละธนาคารได้มีการพัฒนาบุคลากรตั้งแต่ก่อนเปิดเสรี ทางการเงิน แต่หลังเปิดเสรีทางการเงินแล้วแต่ละธนาคารยังคงมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ยกเว้นธนาคารขนาดใหญ่ที่มีการปรับตัวในการพัฒนาบุคลากร ให้สอดคล้องกับการเปิดเสรีทาง การเงิน โดยมุ่งเน้นให้พนักงานต้องมีความรอบรู้ในธุรกิจหลายๆ ด้าน เพื่อสามารถนำไปประยุกต์ ใช้ในการทำงาน โดยหลักสูตรการฝึกอบรมนั้นผู้บริหารจะเป็นผู้กำหนด และพนักงานสามารถ เสนอหลักสูตรการฝึกอบรมโดยผ่านแผนการระดมสมองของธนาคาร ดังนั้นลักษณะการฝึกอบรม จะเน้นการฝึกอบรมโดยทั่วๆ ไป มากกว่าการอบรมเฉพาะ ในขณะที่ธนาคารขนาดกลางและ ธนาคารขนาดเล็ก จะเน้นการฝึกอบรมเฉพาะมากกว่า เนื่องจากธนาคารขนาดกลางและขนาดเล็ก ต่างหันมานำเทคโนโลยีระดับสูงเข้ามาใช้ ดังนั้นการฝึกอบรมจึงเน้นให้พนักงานได้รู้วิธีการทำงาน เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงระบบงานใหม่ ในด้านการดูแลรักษาบุคลากรของธนาคารพบว่าในด้านการเลื่อนขั้นเลื่อนตำแหน่ง ธนาคารขนาดใหญ่จะใช้นโยบายตลาดแรงงานภายใน โดยจะมีการเลื่อนตำแหน่งโดยใช้พนักงาน ภายใน ตั้งแต่ตำแหน่งผู้บริหารระดับล่างจนถึงผู้บริหารระดับสูง ในขณะที่ธนาคารขนาดกลาง จะใช้ตลาดแรงงานภายในในการเลื่อนตำแหน่ง ตั้งแต่ผู้บริหารระดับต้น จนถึงผู้บริหารระดับกลาง แต่เมื่อถึงผู้บริหารระดับสูงแล้ว จะมีการเชิญผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกเข้ามา ส่วนธนาคารขนาด เล็กนั้น พนักงานของธนาคารมีจำนวนน้อย การพัฒนาบุคลากรของธนาคารไม่เพียงพอ เป็นส่วนหนึ่ง ที่ทำให้ธนาคารขาดแคลนพนักงาน โดยเฉพาะผู้บริหารระดับต้น และผู้บริหารระดับกลาง ดังนั้น ส่วนใหญ่แล้วธนาคารขนาดเล็กจะใช้บุคลากรผสมผสาน ทั้งตลาดแรงงานภายในและตลาดแรงงาน ภายนอก ดังนั้นธนาคารขนาดใหญ่จะมีการดูแลรักษาบุคลากรมากกว่าธนาคารขนาดกลางและ ขนาดเล็ก เป็นการสร้างขวัญและกำลังใจให้กับพนักงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้พนักงานลาออก น้อย ในส่วนการจ่ายผลตอบแทนนั้นพบว่าธนาคารขนาดใหญ่จะเน้นการดูแลรักษาพนักงานใน สายงานที่เป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานและผู้บริหารมากกว่าพนักงานทั่วไปโดยการให้ผลตอบแทน ในรูปเงินเดือนที่สูงกว่า ในขณะที่ธนาคารขนาดกลางและขนาดเล็กนั้น การจ่ายผลตอบแทนให้กับ พนักงานและผู้บริหารใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน ในการศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาที่รวบรวมข้อมูลจากฝ่ายนายจ้างเพียงฝ่ายเดียว ดังนั้น การศึกษาปัญหาอุตสาหกรรมธนาคารจะสมบูรณ์ขึ้น ถ้ามีการรวบรวมข้อมูลจากฝ่ายลูกจ้างด้วย นอกจากนั้นความเจริญก้าวหน้าของธนาคารพาณิชย์ นอกจากพฤติกรรมการจัดการทางด้าน บุคลากรขององค์กรแล้ว การนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้องค์กรเจริญเติบโต และ ส่งผลกระทบถึงการบริหารงาน และการทำงานของบุคลากรในธนาคารด้วย ดังนั้นควรมีการศึกษา เพิ่มเติมในส่วนของผลกระทบในการนำเทคโนโลยีชั้นสูงเข้ามาใช้ กับปัญหาอุตสาหกรรมธนาคาร อีกประการหนึ่งการศึกษาที่ผ่านมาเป็นการศึกษาที่อยู่ในช่วงเวลาที่สภาพเศรษฐกิจมีความเจริญเติบโต ตามปกติ ซึ่งควรมีการศึกษาเพิ่มเติมกรณีที่สภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ปัญหาของอุตสาหกรรมธนาคาร มีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร