วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาวาทกรรม (discourse) และปฏิบัติการทาง วาทกรรม (discurisive practices) ของชาวบ้าน : กรณีศึกษาป่าทามกุดเป่ง ที่ปรากฏ ขึ้นบนเส้นทางการอนุรักษ์ป่าถึงการต่อสู้กรณีฝายราษีไศล โดยมีวัตถุประสงค์ในการศึกษา 3 ประการ คือ 1) ศึกษาวาทกรรมของชาวบ้านในภาคอีสานที่สร้างขึ้นในกระบวนการต่อสู้ เพื่อการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติ 2) ศึกษา ปฏิสัมพันธ์ระหว่างวาทกรรมของ ชาวบ้านกับบริบททางสังคมที่ก่อให้เกิดวาทกรรมเหล่านั้นว่าเกี่ยวข้องอย่างไรกับการ ครอบครองพื้นที่และความเป็นเจ้า (hegemony) ในการให้นิยาม และความหมายของการอนุรักษ์ และจัดการทรัพยากรธรรมชาติในบริบทของสังคมไทย และ 3) ศึกษากระบวนการในการปฏิบัติการ เชิงวาทกรรม (discursive practices) ของชาวบ้านเพื่อครอบครองพื้นที่และครอบครองความ เป็นเจ้า (hegemony) ในการให้นิยามและความหมายของการอนุรักษ์ และจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ในบริบทของสังคมไทย โดยนำเสนอเนื้อหาออกเป็น 5 บท บทแรกเป็นบทนำกล่าวถึงความเป็นมาของการศึกษา แนวคิดทฤษฎี และระเบียบวิธีในการศึกษา บทที่ 2 เป็นเรื่องของวาทกรรมที่ว่าด้วย การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ในบริบทของสังคมไทย บทที่ 3 กล่าวถึงวาทกรรมว่าด้วยป่า และ การอนุรักษ์ กรณีศึกษาป่าทามกุดเป่ง อำเภอโพนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด บทที่ 4 เป็นการ นำเสนอภาพของปฏิบัติการทางวาทกรรม (discursive practices) ของชาวบ้านกรณีศึกษาป่า ทามกุดเป่ง ที่ปรากฏขึ้นบนเส้นทางการต่อสู้กรณีฝายราษีไศล และบทสุดท้ายเป็นการสรุป ภาพการวิเคราะห์ และเชื่อมโยงปฏิบัติการทางวาทกรรมของชาวบ้านนับตั้งแต่ช่วงการอนุรักษ์ ป่าจนกระทั้งถึงการต่อสู้กรณีฝายราษีไศล โดยสรุปกระบวนการต่อสู้ของชาวบ้านในกรณีนี้ คือ การโต้แย้งและตอบโต้วาทกรรม กระแสหลักของรัฐใน 2 ประเด็นนั่นคือ วาทกรรมว่าด้วยการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ที่มิได้ให้ความสนใจกับองค์ความรู้ของชุมชนท้องถิ่นที่สัมพันธ์อยู่กับทรัพยากรธรรมชาติ และวาทกรรมการพัฒนาที่รวมศูนย์อำนาจในการตัดสินใจอยู่ที่ส่วนกลางโดยไม่ได้คำนึงถึง สิทธิชุมชน และการมีส่วนรวมของประชาชนในการกำหนดแนวทางการพัฒนาที่จะส่งผลกระทบต่อ วิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น