การศึกษาเรื่อง บทบาทหนังสือพิมพ์ต่อการพิจารณารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นระหว่างบทบาทของหนังสือพิมพ์ รายวัน กับการพิจารณารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยในทัศนะของประชาชน และกลุ่ม นักการเมือง ในช่วงระหว่างวันที่ 1 กันยายน 2540 จนถึงวันที่ 12 ตุลาคม 2540 โดยการวิจัย ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของหนังสือพิมพ์ว่ามีผลต่อทัศนคติ และพฤติกรรม ทางการเมืองของประชาชนและนักการเมืองหรือไม่ และอย่างไร รวมถึงเพื่อศึกษาว่า บทบาท ของหนังสือพิมพ์มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของสังคมไทยจริงหรือไม่ การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล 3 แบบ คือ การวิจัยเอกสาร (Documentary Research) การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากหนังสือพิมพ์รายวัน 6 ฉบับ ได้แก่ หนังสือพิมพ์มติชน สยามรัฐ แนวหน้า ข่าวสด ไทยรัฐ และเดลินิวส์ ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2540 ถึง วันที่ 12 ตุลาคม 2540 และการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) จากกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม กลุ่มแรกสุ่มตัวอย่างกระจายในกลุ่มประชาชนผู้เข้าร่วมฟัง การอภิปรายพิจารณารัฐธรรมนูญฯ บริเวณท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2540 ก่อนที่ มีการลงมติหรือไม่รับรัฐธรรมนูญฯ ของสมาชิกรัฐสภา 1 วัน รวมจำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 445 คน เก็บข้อมูลด้วยการใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล โดยให้ผู้ตอบ กรอกแบบสอบถามด้วยตนเองและผู้สอบถามเป็นผู้กรอกให้ กลุ่มที่สองสุ่มตัวอย่างกลุ่ม นักการเมืองที่ลงมติรับหรือไม่รับรัฐธรรมนูญฯ จำนวน 27 คน บริเวณอาคารรัฐสภา ภายหลัง การลงมติดังกล่าวในวันที่ 27 กันยายน 2540 โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เจาะลึก ซึ่งการศึกษา ในส่วนนี้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยาย (Frequencies & Descriptives) นำเสนอด้วย ตารางประกอบการแปลความเชิงอธิบายแล้วจึงนำมาประมวลผล ผลการศึกษาในส่วนเนื้อหาหลักของการนำเสนอข่าวสารการพิจารณารัฐธรรมนูญฯ ของ หนังสือพิมพ์รายวันทั้ง 6 ฉบับ พบว่า หนังสือพิมพ์ทั้ง 6 ฉบับให้ความสำคัญต่อการนำเสนอ ข่าวสารการพิจารณารัฐธรรมนูญฯ มาก และมีทิศทางสนับสนุนรัฐธรรมนูญฯมากกว่าคัดค้านด้วย การแสดงออกจากปริมาณข่าวพาดหัวหน้าหนึ่ง ปริมาณข่าวสารที่เกี่ยวกับการพิจารณารัฐธรรมนูญฯ และปริมาณข่าวสารในทิศทางสนับสนุนรัฐธรรมนูญฯ มากกว่าคัดค้าน ส่วนผลการศึกษาความคิดเห็นของประชาชนต่อการนำเสนอข่าวสารการพิจารณารัฐธรรมนูญฯ ของกลุ่มตัวอย่างที่เข้าร่วมฟังการอภิปรายพิจารณารัฐธรรมนูญฯ ที่ท้องสนามหลวงนั้น กลุ่ม ตัวอย่างเป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิง มีอายุระหว่าง 26-35 ปีมากที่สุด ส่วนใหญ่มีการศึกษา ระดับปริญญาตรี มีอาชีพเป็นพนักงานบริษัทเอกชน และอาศัยอยู่ในกรุงเทพฯมากที่สุด กลุ่ม ตัวอย่างให้ความสนใจรัฐธรรมนูญฯ มาก แต่รู้สาระของรัฐธรรมนูญฯบ้างเท่านั้น โดยมุ่งสนใจ ประเด็นสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย และการตรวจสอบใช้อำนาจของรัฐ โดยกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ รับทราบข่าวสารเกี่ยวกับการพิจารณารัฐธรรมนูญฯจากวิทยุโทรทัศน์มากที่สุด กลุ่มตัวอย่าง เกือบทั้งหมดคิดว่ารัฐธรรมนูญฯนี้ดี แต่กลุ่มผู้รับข่าวสารจากหนังสือพิมพ์ทั้งหมดคิดว่า รัฐธรรมนูญฯ ดี ในขณะที่กลุ่มผู้รับข่าวสารจากโทรทัศน์บางส่วนยังไม่แน่ใจ นอกจากนี้กลุ่ม ตัวอย่างที่อ่านหนังสือพิมพ์เชื่อว่า สื่อมวลชนมีอิทธิพลต่อความเห็นของตนเองต่อ รัฐธรรมนูญฯฉบับดังกล่าวมาก เนื่องจากเห็นว่าการนำเสนอข่าวของหนังสือพิมพ์มีความ หลากหลาย และกลุ่มตัวอย่างที่อ่านหนังสือพิมพ์มีวัตถุประสงค์ในการเข้าร่วมฟังการอภิปราย ครั้งนี้เพื่อต้องการแสดงความเห็นต่อรัฐธรรมนูญฯ ซึ่งถือว่าเป็นการร่วมแสดงออกทาง การเมือง สำหรับผลการสัมภาษณ์นักการเมือง ปรากฏว่านักการเมืองส่วนใหญ่ลงมติรับรัฐธรรมนูญฯ โดยคิดว่าหนังสือพิมพ์รายวันมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจลงมติครั้งนี้มาก เนื่องจากเห็นว่า รัฐธรรมนูญฯ ดี และเห็นหนทางสู่การปฏิรูปทางการเมือง ทั้งนี้กลุ่มนักการเมืองระบุถึง บทบาทของหนังสือพิมพ์ครั้งนี้ว่า เป็นเสียงสะท้อนความต้องการของประชาชน และเป็นผู้ สร้างมติมหาชนต่อเรื่องดังกล่าว