การศึกษาเรื่อง ผู้ป่วยกับการรับรู้และการปฏิบัติตามสิทธิที่ตนพึงได้รับ ศึกษา เฉพาะกรณี ผู้ป่วยในของโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า กรมแพทย์ทหารเรือ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงการรับรู้และการปฏิบัติของผู้ป่วยต่อสิทธิของตนในการรักษาพยาบาล และความ สัมพันธ์ระหว่างการรับรู้และการปฏิบัติตามสิทธิของผู้ป่วยในการรักษาพยาบาล โดยกลุ่ม ตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือ ผู้ป่วยที่แพทย์รับไว้รักษาในแผนกผู้ป่วยในอายุรเวชกรรม ศัลยกรรม และสูติ-นรี-เวชกรรม โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า กรมแพทย์ทหารเรือ จำนวน 150 ราย โดยใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเครื่อง คอมพิวเตอร์โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS ผลการศึกษา สรุปได้ดังนี้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 20 - 29 ปี นับถือศาสนาพุทธมากที่สุด ส่วนใหญ่มีสถานภาพสมรส มีการศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 34.6 ด้านการประกอบอาชีพ พบว่า ร้อยละ 60.0 ของประชากรกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ที่ประกอบ อาชีพและมีรายได้ โดยที่ประกอบอาชีพรับราชการ/รัฐวิสาหกิจ มากที่สุด ส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ มีรายได้ไม่เกิน 10,000 บาท ต่อเดือน ถึงร้อยละ 75.3 สำหรับรายได้ของครอบครัว พบว่า ร้อยละ 71.3 มีรายได้ไม่เกิน 20,000 บาทต่อเดือน นอกจากนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่เข้ารับการรักษาในแผนกศัลยกรรม ร้อยละ 56.7 ด้านการ วินิจฉัยโรคของแพทย์ พบว่า เป็นโรคระบบอวัยวะสืบพันธุ์เพศชายและเพศหญิงและการตั้งครรภ์ มากที่สุด ร้อยละ 18.7 รองลงมาคือ โรคระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ และโรคระบบทางเดิน อาหาร ร้อยละ 16.7 และ 14.7 ตามลำดับ ส่วนใหญ่ร้อยละ 55.4 ใช้ระยะเวลาที่เข้ารับ การรักษาในหอผู้ป่วยครั้งนี้ระหว่าง 1-7 วัน และร้อยละ 62.6 เคยเข้ารับการรักษาใน โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า กรมแพทย์ทหารเรือมาแล้ว มากกว่า 1 ครั้งขึ้นไป แต่ ผู้ป่วยมากกว่าครึ่งหนึ่ง ร้อยละ 56.0 เคยเข้ารับการรักษาจากโรงพยาบาลแห่งอื่น สำหรับการรับรู้ของผู้ป่วยต่อสิทธิของตนทั้ง 4 ด้าน ซึ่งได้แก่ สิทธิการได้รับ บริการเพื่อสุขภาพ สิทธิการได้รับรู้ข้อมูล คำอธิบายและเลือกรับบริการ สิทธิการปฏิเสธ การรักษาและสิทธิการได้รับการปกปิดข้อมูลเกี่ยวกับความเจ็บป่วยไว้เป็นความลับ พบว่า ผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ 50.0 ขึ้นไป มีการรับรู้ต่อสิทธิด้านการได้รับบริการเพื่อสุขภาพ ได้อย่างถูกต้องมากที่สุด โดยมีการรับรู้สิทธิมาก คือ ขณะเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจเยี่ยมที่เตียงจากแพทย์พยาบาล เป็นระยะเวลาสม่ำเสมอ และ สามารถขอความช่วยเหลือได้เมื่อมีความรู้สึกไม่สบายทางร่างกาย/จิตใจ หลังจากแพทย์พยาบาล ให้การรักษาพยาบาล เช่น ฉีดยา ให้รับประทานยา หลังผ่าตัดต่าง ๆ ต่อผู้ป่วยแล้ว ผู้ป่วย มีสิทธิได้รับการตรวจสอบอาการผิดปกติทุกครั้ง และเมื่อเกิดอาการผิดปกติ ผู้ป่วยสามารถ แจ้งให้แพทย์พยาบาลทราบ เพื่อให้การช่วยเหลืออย่างทันท่วงที และผู้ป่วยสามารถมีผู้ที่จะ มาเยี่ยมเยียนได้ ตามเวลาเยี่ยม และสามารถใช้โทรศัพท์ติดต่อกับผู้อื่นได้ โดยไม่ถูก กีดกันจากแพทย์พยาบาล ส่วนการปฏิบัติของผู้ป่วยตามสิทธิของตนทั้ง 4 ด้าน ซึ่งได้แก่ สิทธิการได้รับ บริการเพื่อสุขภาพ สิทธิการได้รับรู้ข้อมูล คำอธิบาย และเลือกรับบริการ สิทธิการปฏิเสธ การรักษาและสิทธิการได้รับการปกปิดข้อมูลเกี่ยวกับความเจ็บป่วยไว้เป็นความลับ พบว่า ผู้ป่วย มากกว่าร้อยละ 50.0 ขึ้นไป มีการปฏิบัติตามสิทธิการได้รับบริการเพื่อสุขภาพ และสิทธิการ ได้รับรู้ข้อมูล คำอธิบาย และเลือกรับบริการได้อย่างถูกต้องมากที่สุด โดยผู้ป่วยมีการปฏิบัติ ตามสิทธิการได้รับบริการเพื่อสุขภาพมากที่สุด คือ ขณะเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ผู้ป่วย มีสิทธิได้รับการตรวจเยี่ยมที่เตียงจากแพทย์พยาบาลเป็นระยะเวลาสม่ำเสมอ และสามารถ ขอความช่วยเหลือได้ เมื่อมีความรู้สึกไม่สบายทางร่างกาย/จิตใจ หลังจากแพทย์พยาบาลให้ การรักษาพยาบาล เช่น ฉีดยา ให้รับประทานยา หลังผ่าตัดต่างๆ ต่อผู้ป่วยแล้ว ผู้ป่วยมีสิทธิ ได้รับการตรวจสอบอาการผิดปกติทุกครั้ง และเมื่อเกิดอาการผิดปกติ ผู้ป่วยสามารถแจ้งให้ แพทย์พยาบาลทราบ เพื่อให้การช่วยเหลืออย่างทันท่วงที และผู้ป่วยสามารถมีผู้ที่จะมา เยี่ยมเยียนได้ตามเวลาเยี่ยม และสามารถใช้โทรศัพท์ติดต่อกับผู้อื่นได้ โดยไม่ถูกกีดกัน จากแพทย์พยาบาล สำหรับสิทธิการได้รับรู้ข้อมูล คำอธิบายและเลือกรับบริการ ผู้ป่วยมีการปฏิบัติตามสิทธิมากที่สุด คือ สิทธิการสอบถามและควรได้รับอธิบายว่าการ เจ็บป่วยครั้งนี้ของผู้ป่วยเป็นโรคอะไร มีสาเหตุมาจากอะไร และมีวิธีการรักษาพยาบาล อย่างไรจากแพทย์พยาบาล สิทธิสอบถามเพื่อทราบเกี่ยวกับกฎและระเบียบต่าง ๆ ของ โรงพยาบาล และหอผู้ป่วยที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติของผู้ป่วย เช่น ค่าห้อง ค่าอาหาร สิทธิการเบิกค่ารักษาพยาบาล สิทธิการรักษาฟรี และระเบียบการเยี่ยม เป็นต้น และขณะ รักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล ผู้ป่วยควรได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับอาการเจ็บป่วย วิธีการ รักษาพยาบาล ผลการตรวจต่าง ๆ และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้เป็นระยะ ๆ อย่าง สม่ำเสมอ ~uผลการทดสอบสมมติฐาน~u สมมติฐานที่ 1: ผู้ป่วยที่มีเพศต่างกัน จะมีการรับรู้ต่อสิทธิของตนแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการศึกษา พบว่า ผู้ป่วยเพศหญิง จะมีการรับรู้ ต่อสิทธิของตนดีกว่าผู้ป่วยเพศชาย ผู้ป่วยที่มีอายุ ระดับการศึกษา ระยะเวลาที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และ จำนวนครั้งที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลต่างกัน จะมีการรับรู้ต่อสิทธิของตนไม่ แตกต่างกัน สมมติฐานที่ 2: ผู้ป่วยที่มีเพศต่างกัน จะมีการปฏิบัติตามสิทธิของตนแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเพศหญิง จะมีการปฏิบัติ ตามสิทธิของตนดีกว่าผู้ป่วยเพศชาย ผู้ป่วยที่มีอายุ ระดับการศึกษา ระยะเวลาที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และ จำนวนครั้งที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลต่างกัน จะมีการปฏิบัติตามสิทธิของตนไม่ แตกต่างกัน สมมติฐานที่ 3: การรับรู้สิทธิของผู้ป่วยมีความสัมพันธ์ในลักษณะแปรตามกัน กับการปฏิบัติตามสิทธิของตน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ผลการศึกษา พบว่า การรับรู้ของผู้ป่วยต่อสิทธิของตนทั้ง 4 ด้าน คือ สิทธิการได้รับรู้ข้อมูล คำอธิบาย และเลือกรับบริการ สิทธิการได้รับบริการเพื่อสุขภาพ สิทธิการได้รับการปกปิดข้อมูล เกี่ยวกับความเจ็บป่วยไว้เป็นความลับ และสิทธิการปฏิเสธการรักษาที่มากขึ้น จะทำให้ การปฏิบัติตามสิทธิทั้ง 4 ด้านนี้ของผู้ป่วยมากขึ้นเช่นกัน ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานพิทักษ์สิทธิและผล ประโยชน์ผู้ป่วย ของนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ และวิชาชีพอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ กระบวนการรักษาพยาบาล ตลอดจนหน่วยงาน หรือองค์กรที่เกี่ยวข้องสามารถกำหนดแนวทาง ปฏิบัติ การวางแผนและนโยบายในเรื่องสิทธิผู้ป่วยได้อย่างถูกต้องต่อไป