การศึกษาความเป็นปึกแผ่นในความสัมพันธ์ระหว่างบุตรผู้เป็นแรงงานย้ายถิ่น กับบิดามารดา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พรรณนาระดับความเป็นปึกแผ่นในความสัมพันธ์ ระหว่างบิดามารดาและบุตรที่เข้ามาทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม 2) ทดสอบความสัมพันธ์ ระหว่างคุณลักษณะบางประการของกลุ่มตัวอย่างกับความเป็นปึกแผ่นในความสัมพันธ์ และ 3) ทดสอบสมมติฐานตามทฤษฎีที่คาดว่าจะสามารถนำมาอธิบายความเป็นปึกแผ่นในความสัมพันธ์ ระหว่างบุตรกับบิดามารดา โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากบุตรจำนวน 347 คน ที่ทำงานในเขต นิคมอุตสาหกรรมนวนคร จังหวัดปทุมธานี เกินกว่า 1 ปี ซึ่งเป็นผู้ที่เคลื่อนย้ายแรงงาน เข้ามาทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม และมีบิดามารดาอาศัยอยู่นอกเขตจังหวัดปทุมธานี โดยอนุพันธ์ (derive) แนวคิดความเป็นปึกแผ่นทางสังคม นำมาศึกษาในบริบทของ ครอบครัวซึ่งประกอบไปด้วยมิติความเป็นปึกแผ่น 3 มิติ คือ ความเป็นปึกแผ่นเชิงบรรทัดฐาน ความเป็นปึกแผ่นเชิงการหน้าที่ และความเป็นปึกแผ่นของการสื่อสาร สำหรับในส่วนของความ เป็นปึกแผ่นของการสื่อสารได้แบ่งเป็น 2 มิติย่อยคือ การสื่อสารทางตรง และการสื่อสาร ทางอ้อม ผลการศึกษาพบว่า บุตรที่เข้ามาทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมมีความยึดมั่นใน บรรทัดฐานอย่างแข็งแกร่ง โดยร้อยละ 95.1 มีระดับความเป็นปึกแผ่นเชิงบรรทัดฐานใน ระดับสูง ในขณะที่บุตรส่วนใหญ่มีความเป็นปึกแผ่นเชิงการหน้าที่ในระดับปานกลางคือมีอยู่ ร้อยละ 60.9 และร้อยละ 31.3 ในระดับสูง ในส่วนความเป็นปึกแผ่นของการสื่อสาร พบว่า บุตรที่เข้ามาทำงานส่วนใหญ่ คือ ร้อยละ 63.4 เดินทางไปเยี่ยมบิดามารดา 12-208 ครั้ง ต่อปี มีอยู่ร้อยละ 26.2 ที่เดินทางไปเยี่ยมบิดามารดาไม่เกินปีละ 2 ครั้ง สำหรับความเป็น ปึกแผ่นของการสื่อสารทางอ้อม ซึ่งพิจารณาจากการเขียนจดหมายหรือโทรศัพท์ถึงบิดามารดา พบว่า บุตรร้อยละ 40.6 เขียนจดหมายหรือโทรศัพท์ไปถึงบิดามารดา 12-208 ครั้งต่อปี และมีร้อยละ 27.1 ที่เขียนจดหมายหรือโทรศัพท์ถึงบิดามารดาไม่เกิน 2 ครั้งต่อปี ซึ่งใน จำนวนของผู้ที่เดินทางไปเยี่ยมบิดามารดาในระดับต่ำนั้น ส่วนใหญ่จะใช้การติดต่อทางอ้อม ทดแทน เช่นเดียวกับกลุ่มที่ติดต่อทางอ้อมกับบิดามารดาในระดับต่ำ ที่ส่วนใหญ่จะเดินทาง ไปเยี่ยมบิดามารดาในระดับสูง จากข้อมูลแสดงให้เห็นถึงระดับความเป็นปึกแผ่นของบุตรที่ เข้ามาทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม ที่ยังคงมีระดับความเป็นปึกแผ่นในความสัมพันธ์ซึ่งไม่อาจ กล่าวได้ว่าสถาบันครอบครัวประสบภาวะล่มสลาย การทดสอบสมมติฐานจากการนำตัวแปรภายใต้ทฤษฎีการแลกเปลี่ยนทางสังคมมาทดสอบ ความสัมพันธ์กับมิติต่าง ๆ ของความเป็นปึกแผ่น โดยตัวแปรจากทฤษฎีการแลกเปลี่ยน ประกอบด้วย 5 ตัวแปรคือ ความคาดหวังในผลประโยชน์ที่จะได้รับจากการปฏิสังสรรค์ ความ เป็นธรรมในการแลกเปลี่ยน คุณค่าของรางวัลที่ได้รับจากการปฏิสังสรรค์ ความจำเป็นที่ต้อง พึ่งพาและแหล่งรางวัลที่เป็นทางเลือก ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่า ตัวแปรที่มีความ สัมพันธ์กับมิติความเป็นปึกแผ่นเชิงบรรทัดฐานในระดับสูงที่สุดคือ คุณค่าของรางวัลที่ ได้รับจากการปฏิสังสรรค์ รองลงมาคือ ระดับการพึ่งพา ในส่วนความเป็นปึกแผ่นเชิงการหน้าที่ พบว่า ระดับการพึ่งพามีค่าความสัมพันธ์กับความเป็นปึกแผ่นเชิงการหน้าที่สูงที่สุด รองลงมาคือ แหล่งรางวัลที่เป็นทางเลือก ในส่วนความเป็นปึกแผ่นของการสื่อสาร พบความ สัมพันธ์ระหว่างความคาดหวังในผลประโยชน์กับความเป็นปึกแผ่นของการสื่อสารทางตรงสูงที่สุด รองลงมาคือ ระดับการพึ่งพา สำหรับความเป็นปึกแผ่นของการสื่อสารทางอ้อม พบว่าตัวแปร ที่มีความสัมพันธ์คือ ความคาดหวังในผลประโยชน์ที่มีความสัมพันธ์กับทุกมิติของความเป็น ปึกแผ่นได้แก่ ความคาดหวังในผลประโยชน์ที่จะได้รับจากการปฏิสังสรรค์