การศึกษาวิจัยเรื่อง การศึกษาลักษณะทางด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของสตรีชนบทที่ทำงานในอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น : วิเเคราะห์ในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน มีวัตถุประสงค์สำคัญ คือ เพื่อศึกษาเปรียบเทียบ ลักษณะทางด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของสตรีที่ประกอบ อาชีพนอกหมู่บ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับ กับสตรีที่มิได้ ออกไปประกอบอาชีพนอกหมู่บ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับ ศึกษาเปรียบเทียบลักษณะด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคม ของครอบครัวที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพนอกหมู่บ้านประเภท เช้าไป-เย็นกลับ กับครอบครัวที่ไม่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพ นอกหมู่บ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับ และเพื่อศึกษาเปรียบ เทียบลักษณะทางด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของ หมู่บ้านที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพนอกหมู่บ้านประเภท เช้าไป-เย็นกลับมาก กับหมู่บ้านที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพ นอกหมู่บ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับน้อย และศึกษาถึงรูปแบบ หรือประเภทอาชีพต่าง ๆ ตลอดจนสภาพปัญหาของแรงงานสตรี ในพื้นที่ศึกษา กลุ่มตัวอย่างในการวิจัย คือกลุ่มแรงงานสตรีที่ บ้านแดงใหญ่ หมู่ 2 และบ้านป่าชาด หมู่ 5 ต.แดงใหญ่ อ.เมือง จ.ขอนแก่น โดยสัมภาษณ์สตรีทุกครัวเรือน ๆ ละ 1 คน รวมทั้งสิ้น 285 ครัวเรือน แบ่งเป็น หมู่บ้านแดงใหญ่ หมู่ 2 ขำนวน 145 ครัวเรือน และหมู่บ้านป่าชาด หมู่ 5 จำนวน 140 ครัวเรือน ตัวแปรที่ใช้ในการวิเคราะห์จำแนก ได้ 2 ประเภท คือ ตัวแปรตาม ได้แก่ การประกอบอาชีพ ประเภทเช้าไป-เย็นกลับ และตัวแปรอิสระ ได้แก่ ลักษณะ ทางด้านประชากร ประกอบด้วยเพศ อายุ จำนวนบุตรที่มี อายุเมื่อแรกสมรส การวางแผนครอบครัว จำนวนสมาชิก ในครัวเรือน ประสบการณ์ และจำนวนผู้อพยพไปทำงานที่ จังหวัดอื่น ลักษณะทางด้านเศรษฐกิจได้แก่ อาชีพ รายได้ รายจ่าย ทรัพย์สิน หนี้สิน ระยะเวลาในการทำงานและ ขนาดของสถานประกอบการ และลักษณะทางด้านสังคม ได้แก่การศึกษา สถานภาพสมรส การเป็นกรรมการกลุ่ม การเป็นสมาชิกกลุ่ม ความสัมพันธ์ของสมาชิกในครัวเรือน ความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้าน บทบาททางการเมืองในชุมชน และโครงสร้างครอบครัว วิธีการศึกษา โดยศึกษาค้นคว้าจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ หนังสือตำราวิชาการ รายงานวิจัย บทความ และวิทยานิพนธ์ เป็นต้น และการศึกษาภาคสนาม โดยการใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการสัมภาษณ์ ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และสัมภาษณ์ตามแนวคำถามหลัก ทั้งการสังเกตเป็นการวิจัย เชิงคุณภาพ (Qualitative Research) การวิเคราะห์ข้อมูล เบื้องต้นของกลุ่มตัวอย่างใช้ตารางแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการใช้ค่าสถิติ Chi-Square test ที่ระดับนัย สำคัญทางสถิติ 0.05 รวมทั้งการหาค่าความแตกต่างทางด้าน ประชากร เศรษฐกิจ และสังคม โดยใช้การวิเคราะห์จำแนก ประเภท Discriminant Analysis ผลการศึกษาพบว่า 1. ลักษณะด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของสตรี ที่ประกอบอาชีพนอกหมู่บ้านเช้าไป-เย็นกลับนั้น สตรีมีอายุโดย เฉลี่ย 26 ปี จำนวนบุตรโดยเฉลี่ย 0.8 คน รายได้เฉลี่ย เดือนละ 3,894 บาทต่อคน รายจ่ายเฉลี่ยเดือนละ 1,994 บาท ต่อคน หนี้สินเฉลี่ยคนละ 5,936 บาท และใช้เวลาในการเรียน เฉลี่ย 5.5 ปี สำหรับสตรีที่มิได้ออกไปประกอบอาชีพนอกบ้าน ประเภทเช้าไป-เย็นกลับนั้น จะมีอายุโดยเฉลี่ย 37.33 ปี จำนวนบุตรโดยเฉลี่ย 1.5 คน มีรายได้เฉลี่ยเดือนละ 3,530 บาท รายจ่ายเฉลี่ยเดือนละ 2,863 บาท หนี้สินเฉลี่ยคนละ 6,808 บาท และใช้เวลาในการศึกษาเฉลี่ย 4.6 ปี 2. ลักษณะด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของ ครอบครัวที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพนอกบ้านประเภทเช้าไป- เย็นกลับ เปรียบเทียบกับครอบครัวที่ไม่มีสตรีออกไปประกอบ อาชีพนอกบ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับนั้น พบว่า ผู้ที่มี ครอบครัวที่เอื้ออำนวยสนับสนุนหรือไม่ขัดแย้งกับการทำงาน ของสตรีเท่านั้น จึงจะมีส่วนช่วยให้สตรีไปทำงานนอกบ้านได้ ในด้านการศึกษาครอบครัวที่มีสมาชิกน้อยมักจะมีระดับการ ศึกษาสูง กรณีที่สมาชิกในครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง มีการ ศึกษาสูงก็มักจะทำให้ครอบครัวนั้น มีระดับการศึกษาโดย เฉลี่ยสูง และในครอบครัวที่สมาชิกสมรสแล้วจำนวนมากก็มัก จะมีผู้ที่จำเป็นต้องทำงานมาก 3. ลักษณะด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของ หมู่บ้านที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพนอกบ้านประเภทเช้าไป- เย็นกลับจำนวนมาก พบว่ามีจำนวนประชากรหญิงมากกว่าชาย ร้อยละ 50.1 อายุส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 10-14 ปี ค่าเฉลี่ย อายุเมื่อเริ่มทำงาน 26.5 ปี อายุแรกสมรสโดยเฉลี่ยคือ 21.5 ปี ภูมิลำเนาเดิมส่วนใหญ่เป็นคนท้องถิ่นร้อยละ 88.8 ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านเฉลี่ย 25.8 ปี มีอาชีพ ส่วนใหญ่คือเกษตรกรรม ชุมชนมีรายได้โดยเฉลี่ยต่อเดือน 1,910 บาท และมีรายจ่ายเฉลี่ยเดือนละ 1,547 บาท สำหรับสถานภาพสมรสนั้นคือเป็นโสดถึงจำนวนร้อยละ 43.6 และระยะเวลาที่อยู่ในการศึกษาคือ 4.5 ปี ลักษณะด้านประชากร เศรษฐกิจ และสังคมของหมู่บ้าน ที่มีสตรีออกไปประกอบอาชีพนอกบ้านประเภทเช้าไป-เย็นกลับ จำนวนน้อยนั้น มีจำนวนประชากรหญิงน้อยกว่าชาย คือ ร้อยละ 49.1 อายุอยู่ในช่วง 10-14 ปี ค่าเฉลี่ยอายุเมื่อเริ่มทำงาน 27.4 อายุแรกสมรส ภูมิลำเนาเดิมส่วนใหญ่เป็นคนในท้องถิ่น ร้อยละ 85.6 ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านเฉลี่ย 26.02 ปี อาชีพส่วนใหญ่คือเกษตรกรรมร้อยละ 40.8 รายได้เฉลี่ย ต่อเดือน 2,164 บาท รายจ่ายโดยเฉลี่ยเดือนละ 1,864 บาท สถานภาพสมรสเป็นโสดร้อยละ 42.0 และระยะเวลาที่อยู่ ในการศึกษาคือ 4.6 ปี 4. รูปแบบหรือประเภทอาชีพต่าง ๆ ของแรงงานสตรี ที่ทำงานในเมือง ส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง คิดเป็นร้อยละ 88.2 รองลงมาค้าขาย และรับราชการ ขณะที่แรงงานสตรีที่ทำงาน ในหมู่บ้าน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม คิดเป็นร้อยละ 71.9 รองลงมาอาชีพรับจ้าง ค้าขาย และรับราชการตามลำดับ สำหรับสภาพปัญหาของแรงงานสตรีที่ไปทำงานในอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น พบว่า ไม่มีความก้าวหน้า ไม่มีความมั่นคง ในการทำงานและขาดสวัสดิการด้านความปลอดภัย อาทิ ไม่มีการจัดหาอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลให้ แม้จะมี อุปกรณ์จัดหาให้ในบางรายก็ไม่มีความเหมาะสมกับลักษณะงาน ขาดสวัสดิการด้านพาหนะรถรับส่งเดินทางและไม่จัดหาให้ กรณีเจ็บป่วยก็ไม่สามารถเบิกเงินค่ารักษาพยาบาลได้ และ ไม่มีบริการตรวจสุขภาพประจำปี สำหรับสวัสดิการอื่น ๆ ก็ไม่มีเช่นเงินโบนัส บริการอาหารฟรี และการจ่ายเงิน ช่วยเหลือครอบครัว ประการสำคัญมีการประกันสังคมให้แก่ ลูกจ้าง ตามพระราชบัญญัติประกันสังคม เป็นจำนวนน้อยมาก จากการศึกษานี้ ได้แนวความคิดว่า แรงงานสตรี เป็นแรงงานที่มีความสำคัญต่อสภาวะเศรษฐกิจและสังคม ทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน แต่ยังมีปัญหาด้าน ความก้าวหน้า ความมั่นคงของงาน และความปลอดภัย เพราะยังขาดการจัดสวัสดิการแก่แรงงานสตรีเท่าที่ควร ดังนั้นผู้ประกอบการจึงควรจัดสวัสดิการให้แก่แรงงาน สตรี เพื่อให้เกิดความมั่นคง ปลอดภัยในการทำงาน นอกจากนี้รัฐควรพิจารณาถึงการจัดสวัสดิการแรงงาน นอกระบบ ซึ่งอยู่นอก พ.ร.บ. ประกันสังคมอีกด้วย ทั้งนี้เพื่อจะทำให้กระบวนการพัฒนาสังคมและประเทศ ชาติบรรลุเป้าหมายได้