การศึกษาเรื่อง วัฒนธรรมและค่านิยมของครอบครัว ผู้ป่วยจิตเวชในภาคเหนือที่มีผลต่อการเลือกวิธีการบำบัด รักษา : ศึกษาเฉพาะกรณีโรงพยาบาลสวนปรุงเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงวัฒนธรรมและค่านิยมของครอบครัว ของผู้ป่วยจิตเวชในภาคเหนือที่มีผลต่อการเลือกวิธีการบำบัด รักษา การเลือกใช้วิธีการรักษาพยาบาลผู้ป่วยจิตเวชของ ครอบครัวผู้ป่วยจิตเวชในภาคเหนือ และเพื่อทราบถึงปัจจัย ต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเลือกวิธีการบำบัดรักษาผู้ป่วยจิตเวช วิธีการศึกษาเป็นการศึกษาแบบสำรวจ โดยศึกษาข้อมูลจาก เอกสารและภาคสนามประชากรกลุ่มตัวอย่าง คือ สมาชิก ในครอบครัวหรือญาติของผู้ป่วยจิตเวชที่มีภูมิลำเนาอยู่ใน เขตจังหวัดภาคเหนือจำนวน 200 ราย สถิติที่ใช้ในการ วิเคราะห์ คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วยเบี่ยงเบนมาตรฐาน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สันสัมประสิทธิ์ของการกระจาย การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียวและทดสอบความแตกต่าง เป็นรายคู่ด้วยวิธีเชฟเฟ โดยทดสอบความมีนัยสำคัญที่ระดับ ความเชื่อมั่น 95 % ผลการศึกษากลุ่มตัวอย่างสมาชิกในครอบครัวหรือญาติ ของผู้ป่วยจิตเวชในภาคเหนือ ส่วนใหญ่ เป็นเพศหญิง อายุ ระหว่าง 36-45 ปี มากที่สุด นับถือศาสนาพุทธ และ สถานภาพสมรส จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ประกอบอาชีพ เกษตรกรรม มีรายได้ไม่เกิน 2,000 บาท ฐานะการเงิน ของครอบครัวอยู่ในระดับพอกินพอใช้ มีความสัมพันธ์กับผู้ป่วย โดยเป็นบิดามารดา และอาศัยอยู่บ้านเดียวกันมีภูมิลำเนา อยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ ที่อยู่อาศัยอยู่นอกเขตเทศบาลหรือ เขตสุขาภิบาล สำหรับผู้ป่วยที่กลุ่มตัวอย่างพามาตรวจ ส่วนใหญ่ป่วย ด้วยโรคจิตเภท (Schizophrenia) มีระยะเวลาในการป่วย ระหว่าง 1-5 ปี และเพิ่งมารับการรักษาเป็นครั้งแรก วิธีการ รักษาผู้ป่วยจิตเวชก่อนมาตรวจที่โรงพยาบาลสวนปรุงนั้น ส่วนใหญ่ไปรักษาคือด้วยแผนปัจจุบันเป็นครั้งแรก รักษาด้วย แผนพื้นบ้านเป็นครั้งที่ 2 ใช้ระยะเวลาในการรักษาไม่เกิน 1 อาทิตย์ สาเหตุที่เปลี่ยนวิธีการเพราะรักษาด้วยวิธีการ นั้นแล้วไม่หาย สำหรับผู้ป่วยที่เคยทำการรักษาหลายวิธีการ พร้อมกันจะรักษาด้วยแผนปัจจุบัน ควบคู่กับแผนพื้นบ้าน เพราะมีความเชื่อว่าวิธีการรักษานั้นจะสามารถรักษา อาการเจ็บป่วยนั้นได้ สำหรับวิธีการรักษาครั้งสุดท้าย ส่วนใหญ่รักษา ด้วยแผนพื้นบ้าน โดยมีสาเหตุที่เลือก เพราะมีผู้แนะนำ หรือทราบจากข่าวสาร และเป็นบุคคลในครอบครัวญาติพี่น้อง เสียค่าใช้จ่ายในการรักษาไม่เกิน 50 บาท ไม่ต้องเสีย ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง สถานที่รักษาจะอยู่ในชุมชน เดียวกับที่พักอาศัย และเดินทางไปรักษาด้วยการเดินไป ผู้รักษาไม่ได้ทำการรักษา แต่จะตรวจดวงชะตาและ แนะนำวิธีการแก้ปัญหาให้ วิธีการรักษาที่ได้รับจะรักษา ด้วยผาแผนปัจจุบัน ผู้รักษาไม่บอกว่าผู้ป่วยป่วยเพราะ สาเหตุใด ผลการรักษามีอาการเหมือนเดิมและหากรักษา ที่โรงพยาบาลสวนปรุงแล้วอาการไม่ดีขึ้น ก็จะรักษา แผนปัจจุบันต่อไป ในด้านความคิดเห็นต่อการรักษาผู้ป่วยจิตเวช โดยเฉลี่ยสมาชิกในครอบครัวหรือญาติผู้ป่วยจิตเวช มีความเห็นด้วยน้อยต่อการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยตนเอง มีความเห็นด้วยปานกลางต่อการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วย แผนพื้นบ้าน และมีความเห็นด้วยมากต่อการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยแผนปัจจุบัน โดยมีความคิดเห็นต่อการรักษา แผนพื้นบ้านแตกต่างกันมากที่สุด ส่วนพฤติกรรมการรักษาผู้ป่วยจิตเวชนั้น ส่วนใหญ่ สมาชิกในครอบครัวหรือญาติผู้ป่วยจิตเวชมีพฤติกรรมน้อย ในการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยตนเอง มีพฤติกรรมปานกลาง ในการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนพื้นบ้าน และมีพฤติกรรมมาก ในการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนปัจจุบัน ผลการทดสอบสมมติฐาน 1. วัฒนธรรมและค่านิยมของครอบครัวผู้ป่วย จิตเวชที่มีความสัมพันธ์ต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วยจิตเวช 1.1 ความคิดเห็นต่อการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยตนเองมีความสัมพันธ์ในระดับน้อยกับพฤติกรรม การรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.05 1.2 ความคิดเห็นต่อการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยแผนพื้นบ้านมีความสัมพันธ์ในระดับปานกลางกับ พฤติกรรมการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนพื้นบ้านอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 1.3 ความคิดเห็นต่อการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยแผนปัจจุบันมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการรักษา ผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนปัจจุบันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ 2. ผู้มีพฤติกรรมการรักษาด้วยตนเองนั้น มีภูมิหลังทางสังคมที่ไม่มีผลต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยตนเอง ในขณะที่ผู้มีพฤติกรรมการรักษาด้วย แผนพื้นบ้านที่มีภูมิหลังทางสังคม ทางด้านศาสนาที่แตกต่างกัน มีผลต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนพื้นบ้าน ที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และผู้ที่มีพฤติกรรมการรักษาด้วยแผนปัจจุบันที่มีภูมิหลัง ทางสังคม ทางด้านการศึกษาที่แตกต่างกัน มีผลต่อ การเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนปัจจุบัน ที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิตที่ระดับ 0.05. 3. ผู้ที่มีพฤติกรรมการรักษาด้วยตนเอง มีแหล่งที่รักษาที่ไม่มีผลต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วย จิตเวชด้วยตนเอง ในขณะที่ผู้ที่มีพฤติกรรมการรักษา ด้วยแผนพื้นบ้านที่มีผู้แนะนำวิธีการรักษาที่แตกต่างกัน มีผลต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผน พื้นบ้านที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และ ผู้ที่มีพฤติกรรมการรักษาด้วยแผนปัจจุบัน ที่มีระยะทางของสถานที่ที่ไปรักษาที่แตกต่างกัน มีผล ต่อการเลือกวิธีการรักษาผู้ป่วยจิตเวชด้วยแผนปัจจุบัน ที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 จากการศึกษาผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะ คือ ผู้ให้ การรักษาควรบอกหรือให้ความรู้เกี่ยวกับอาการเจ็บป่วย ทางจิตที่เป็นอยู่แก่แก่ผู้ป่วยและครอบครัว ควรให้ความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับสุขภาพจิตและจิตเวชอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการติดตามผลเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความเชื่อ และพฤติกรรมที่ถูกต้อง ตลอดจนการศึกษาชุมชน การกระตุ้น องค์กรในชุมชน ให้สามารถมีส่วนร่วมในการป้องกันแก้ไข และฟื้นฟูปัญหาสุขภาพจิตได้ด้วยตนเอง ทั้งนี้เพื่อเป็น การเสริมสร้างเครือข่ายทางสังคมในแง่สวัสดิการและ สาธารณสุขต่อไป