การวิจัยนี้มุ่งศึกษาประสิทธิภาพภายในของการจัด การศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนขยายโอกาส ทางการศึกษา ทั้งในภาพรวมของจังหวัด การจำแนกเป็น รายอำเภอ รายโรงเรียน รวมทั้งจำแนกตามสภาพพื้นที่ตั้ง ของโรงเรียน และตามขนาดของโรงเรียน ประชากรที่ใช้ในการวิจัยได้แก่โรงเรียนขยาย โอกาสทางการศึกษาจังหวัดแม่ฮ่องสอนทั้งหมดจำนวน 17 โรง ใน 6 อำเภอ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสำรวจ ข้อมูล ซึ่งใช้รวบรวมข้อมูลปีการศึกษา 2537 และ 2538 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าดัชนีประสิทธิภาพภายใน จำนวนปีเฉลี่ยที่นักเรียนใช้ในการศึกษา ความสูญเปล่า ทางการศึกษาในรูปของอัตราร้อยละของการตกซ้ำชั้น และการออกกลางคัน และจำนวนเงินที่รัฐต้องสูญเสีย ไปเนื่องจากการตกซ้ำชั้นและการออกกลางคัน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ (1) ประสิทธิภาพภายในโดยภาพรวมของจังหวัด มีดัชนีประสิทธิภาพร้อยละ 93.5 ความสูญเปล่าทาง การศึกษาในรูปของการตกซ้ำชั้นมีเฉพาะชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 3 (ร้อยละ 0.6) การออกกลางคันมีในชั้น มัธยมศึกษา ปีที่ 1 และ 2 (ร้อยละ 3.8 และ 7.4 ตามลำดับ) จำนวนปีโดยเฉลี่ยที่นักเรียนที่สำเร็จการศึกษาใช้ไป 3.01 ปี นักเรียนที่ออกกลางคันใช้ 1.7 ปี ทำให้รัฐ ต้องสูญเสียค่าใช้จ่ายไปทั้งสิ้น 2,254,878 บาท (2) เมื่อจำแนกเป็นรายอำเภอ ดัชนีประสิทธิ ภาพภายในของการจัดการศึกษาแต่ละอำเภอมีค่าร้อยละ 85-99.3 สำหรับความสูญเปล่าทางการศึกษาในรูปของ การตกซ้ำชั้นมีเฉพาะในสองอำเภอ การออกกลางคันมี กระจายอยู่ทุกอำเภอ จำนวนปีโดยเฉลี่ยที่นักเรียนที่ สำเร็จการศึกษาใช้ไป 3.0-3.16 ปี สำหรับกลุ่ม นักเรียนที่ออกกลางคันโดยเฉลี่ยใช้เวลาอยู่ในโรงเรียน 1-2 ปี คิดเป็นจำนวนเงินที่รัฐต้องสูญเสียไปในแต่ละ อำเภอ 96,921-835,448 บาท (3) เมื่อจำแนกเป็นรายโรงเรียน ดัชนีประสิทธิ ภาพอยู่ในช่วงร้อยละ 60.1-100 สำหรับความสูญเปล่า ทางการศึกษา บางแห่งไม่มีความสูญเปล่าทางการศึกษา ทั้งสองรูปแบบ บางแห่งมีความสูญเปล่าทางการศึกษาทั้ง สองรูปแบบ และบางแห่งมีเฉพาะแบบใดแบบหนึ่ง สำหรับ จำนวนปีโดยเฉลี่ยที่นักเรียนใช้ไป กลุ่มนักเรียนที่สำเร็จ การศึกษาส่วนใหญ่ใช้เวลาเรียนตามที่หลักสูตรกำหนด ยกเว้นบางแห่งที่ใช้เวลาเรียน 3.1-3.5 ปี ส่วนกลุ่ม ที่นักเรียนออกกลางคันส่วนใหญ่ใช้เวลาเรียน 1-2 ปี ก่อนออกจากโรงเรียน รัฐต้องสูญเสียค่าใช้จ่ายในแต่ ละโรง 45,940 - 700,582 บาท (4) โรงเรียนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ไม่ทุรกันดาร มีดัชนีประสิทธิภาพภายในสูงกว่าโรงเรียนที่ตั้งอยู่ใน พื้นที่ทุรกันดาร (ร้อยละ 95 และ 87.8 ตามลำดับ) โรงเรียนในพื้นที่ทุรกันดารมีอัตราการตกซ้ำชั้นในขั้น มัธยมศึกษาปีที่ 3 และอัตราการออกกลางคันในชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 1 และ 2 สูงกว่า ทำให้ค่าใช้จ่ายที่ รัฐต้องสูญเสียไปสูงกว่าของโรงเรียนในพื้นที่ไม่ทุรกันดาร (5) เมื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพภายในตาม ขนาดของโรงเรียนพบว่า โรงเรียนขนาดกลางมีดัชนี ประสิทธิภาพภายในสูงกว่าโรงเรียนขนาดใหญ่ (ร้อยละ 96 และ 87.8 ตามลำดับ) โรงเรียนขนาดใหญ่มีการ ตกซ้ำชั้นและการออกกลางคันสูงกว่าโรงเรียนขนาด กลาง ทำให้ค่าใช้จ่ายที่รัฐต้องสูญเสียไปสูงกว่าของ โรงเรียนขนาดกลาง