การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชา วิทยาศาสตร์ของนักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบอัตนัย และปรนัยในระหว่างเรียน 2. เพื่อเปรียบเทียบเจตคติทางวิทยาศาสตร์ด้าน ความมีเหตุผลของนักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบอัตนัย และปรนัยในระหว่างเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยเป็นนักเรียนชั้นมัธยม ศึกษาปีที่ 2 ในจังหวัดอ่างทอง จำนวน 208 คน เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิชาวิทยาศาสตร์ต้นภาคเรียนและปลายภาคเรียน แบบทดสอบ วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ในระหว่างเรียน แบบอัตนัยและปรนัย แบบทดสอบวัดเจตคติทางวิทยาศาสตร์ ด้านความมีเหตุผล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ การทดสอบค่าที (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบอัตนัยใน ระหว่างเรียน มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ สูงกว่านักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบปรนัยในระหว่าง เรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 2. นักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบอัตนัยใน ระหว่างเรียน มีเจตคติทางวิทยาศาสตร์ด้านความมีเหตุผล สูงกว่านักเรียนที่เรียนโดยใช้แบบทดสอบปรนัยในระหว่าง เรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01