วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาเชิงมานุษยวิทยาสังคม เกี่ยวกับสถานภาพ บทบาท และหน้าที่ทางสังคมของวัดญวนภาย ใต้บริบททางสังคมวัฒนธรรมของไทย โดยอาศัยการศึกษาจาก บทบาทด้านพิธีกรรม และอาศัยข้อมูลประวัติศาสตร์เกี่ยวกับ ความเป็นมาของชาวญวนในประเทศไทย เพื่อแสดงหลักฐาน ทางด้านชาติพันธุ์และพัฒนาการทางสังคมของวัดญวนตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน จากการศึกษาถึงลักษณะบทบาทหน้าที่ของวัดญวนที่ตอบสนอง ต่อชุมชนในเขตกรุงเทพมหานคร พบว่า วัดญวนที่เกิดขึ้นในฐานะ องค์กรทางศาสนาของชนกลุ่มน้อยเชื้อชาติญวนที่อพยพเข้ามาใน ประเทศไทยนั้น ปัจจุบันมิได้มีบทบาทในการรวบรวมสมาชิกของ กลุ่มชาติพันธุ์ญวนที่มีอยู่ในประเทศไทยในรูปแบบของการสร้าง ความสัมพันธ์อันแนบแน่น และนำไปสู่การแยกตัวเป็นอิสระจาก อำนาจรัฐของไทยแต่อย่างใด ในทางตรงข้าม วัดญวนได้รับ การผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันทางศาสนาที่มีปรากฎ อยู่ในสังคมไทย และได้รับอำนาจในการจัดการปกครองดูแล คณะสงฆ์ตามลำดับชั้นแห่งสมณศักดิ์อย่างเต็มที่ โดยอยู่ภายใต้ กฎระเบียบแห่งมหาเถรสมาคมของไทย ด้วยเหตุปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงทั้งในด้านสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง ที่ทำให้วัดญวนปฏิเสธบทบาทในการ รองรับความสัมพันธ์ทางด้านชาติพันธุ์ญวน กระบวนการปรับตัว ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ก็เป็นสิ่งจำเป็น ในการดำรงสถานภาพและทำหน้าที่ทางสังคมของวัดญวนในฐานะ สมาชิกที่เป็นองค์กรทางศาสนาของสังคม เช่นเดียวกับวัดและ องค์กรทางความเชื่ออื่น ๆ ที่สามารถพบได้ในสังคมที่กำลัง เข้าสู่ยุคสมัยของการเปลี่ยนแปลง และอยู่ในช่วงของการแสวง หาสิ่งซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตท่ามกลาง ความเปลี่ยนแปลงเช่นสังคมไทยในปัจจุบัน การปรับตัวและ เปลี่ยนแปลงบทบาทของวัดญวน จึงเป็นไปโดยอาศัย พิธีกรรมที่นอกจากจะแสดงถึงการรวบรวมนัยทางความเชื่อที่ ทำหน้าที่ได้ดีในฐานะพิธีกรรมมวลชนที่ตอบรับกับสังคมที่หลาก หลายขึ้นแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงของการปรับตัวเพื่อความ อยู่รอดทางเศรษฐกิจของวัดญวนเองด้วย สำหรับประเด็นเกี่ยวกับการสังสันทน์ทางวัฒนธรรม (Acculturation) พบว่าวัดญวนเป็นแหล่งพบปะทางวัฒน ธรรมระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ไทย จีน และญวน โดยการ อาศัยวัฒนธรรมความเชื่อและลัทธิการนับถือศาสนาตามแบบ ชาวจีน และการผนวกพิธีกรรมบางอย่างที่มีขั้นตอนการปฏิบัติ คล้ายคลึงกับพิธีกรรมทางฝ่ายเถรวาทของไทย วัดญวนจึงเป็น เสมือนสื่อกลางในการถ่ายทอดและประสานความสัมพันธ์ทาง วัฒนธรรมระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งสาม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เป็นผลสะท้อนให้กับการกลืนกลายทางวัฒนธรรม (Assimilation) และเปิดโอกาสให้กลุ่มชาติพันธุ์อื่นโดยเฉพาะชาวไทยเชื้อสายจีน เข้ามามีบทบาทในวัดญวนอย่างกว้างขวางขึ้นแทนที่ชาวญวนที่ กระจัดกระจายอยู่ในปัจจุบัน ในส่วนของการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม (Cultural Identity) พบว่าวัดญวนได้สืบสวนเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ สำคัญไว้เพียงประการเดียวคือ ภาษา ซึ่งได้แก่ การใช้ท่วง ทำนองและบทสวดที่เป็นภาษาญวนตามแบบอย่างอนัมนิกาย ซึ่ง แตกต่างจากจีนนิกาย แม้จะเขียนด้วยอักษรจีนเช่นเดียวกัน ก็ตาม สำหรับชื่อวัดและร่องรอยภาษาเวียดนามที่ยังคงปรากฎ ให้เห็นตามสถานที่ต่าง ๆ ภายในวัดก็เป็นเพียงสิ่งที่แสดง ถึงอดีตของวัดญวนที่มีความเกี่ยวข้องกับความเป็นชาติพันธุ์ญวน โดยมิได้เกี่ยวข้องกับสถานภาพในปัจจุบัน อย่างไรก็ตามจาก การศึกษาพบว่า วิธีการเดียวที่วัดญวนใช้ในการรักษาและ ถ่ายทอดเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมข้างต้น คือ การสอนพระ ปริยัติธรรมเป็นภาษาญวน แต่เนื่องจากสงฆ์และสามเณรที่ เข้ามาบวชในนิกายนี้เป็นชาวไทยและชาวไทยเชื้อสายจีน ที่ไม่ได้มีความจำเป็นจะต้องศึกษาภาษาญวนอย่างลึกซึ้งมาก ไปกว่าการฝึกสวดและท่องจำเพียงเพื่อใช้ประกอบพิธีกรรม เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมดังกล่าวจึงมีแนวโน้มของการอ่อน กำลังลง ทั้งในระดับความเข้มข้นของความหมายและการเร้า ให้สมาชิกหรือประชากรในวัดญวนซึ่งมีเชื้อสายญวนน้อยเต็ม ที่อยู่แล้วนั้น เกิดจิตสำนึกทางชาติพันธุ์ได้ แม้จะมิได้ดำรงอยู่ในฐานะศูนย์กลางของชาวญวนใน ประเทศไทย ทว่าวัดญวนก็ยังเป็นองค์กรทางศาสนาของชน กลุ่มน้อยที่ดำรงอยู่ได้ด้วยการปรับตัวเองให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลง รอบด้าน และตอบรับกับความต้องการของชุมชนแห่งสังคมเมือง ที่มีความหลากหลายอย่างกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน