การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงสภาพทั่วไปของการเลี้ยงแพะ และระบบ การตลาดแพะในจังหวัดสงขลา อันประกอบด้วยวิถีการตลาด โครงสร้างตลาด พฤติกรรมการตลาดและ ส่วนเหลื่อมการตลาด ปัญหาและอุปสรรคของระบบ ณ ตลาดแพะในจังหวัดสงขลาอันจะนำไปสู่การปรับ ปรุงประสิทธิภาพการตลาดแพะได้ดีขึ้น โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงสำรวจซึ่งอาศัยข้อมูลประกอบ การวิเคราะห์ 2 ส่วน คือ ข้อมูลทุติยภูมิ และข้อมูลปฐมภูมิ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ได้จากการ สำรวจโดยใช้แบบสอบถามสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง ในเขตพื้นที่อำเภอเมืองสงขลา อำเภอหาดใหญ่ อำเภอจะนะ และอำเภอสะเดา โดยใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างเชิงวัตถุประสงค์ (purposive sampling) เลือกอำเภอ ตำบลและหมู่บ้าน แล้วจึงใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น (stratified sampling) เพื่อจัดกลุ่มประชากรที่มีลักษณะคล้าย ๆ กันไว้ด้วยกัน แล้วจึงใช้วิธีการสุ่ม แบบอิสระ (simple random sampling) เพื่อให้ได้เกษตรกรตัวอย่างจำแนกตามกลุ่มต่อไป ผลการศึกษาพบว่า 1) เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ ซึ่งแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ตามขนาดของฟาร์ม คือ ฟาร์มขนาดเล็ก ฟาร์มขนาดกลาง และฟาร์มขนาดใหญ่ เลี้ยงแพะ 1-7 ตัว 8-20 ตัว และ 20 ตัวขึ้นไป ตามลำดับ เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะส่วนใหญ่เป็นชาวไทยมุสลิม โดยเฉพาะฟาร์มขนาดเล็กมีถึง ร้อยละ 89.57 ไม่มีการจ้างแรงงานในการเลี้ยงแพะ โดยฟาร์มขนาดเล็กเน้นเลี้ยงแพะแบบผูกล่าม ในขณะ ที่ฟาร์มขนาดกลางและฟาร์มขนาดใหญ่เลี้ยงแบบขังสลับกับการปล่อยเป็นสำคัญ ส่วนใหญ่ของผู้ เลี้ยงแพะ (ร้อยละ 81.32) ไม่มีแปลงหญ้าเป็นของตนเอง อย่างไรก็ตามร้อยละ 50.00 ของฟาร์ม ขนาดใหญ่ที่มีแปลงหญ้าเป็นของตนเอง สำหรับโรงเรือนร้อยละ 80.60 ของฟาร์มขนาดเล็กไม่มีการ สร้างโรงเรือน ส่วนฟาร์มขนาดกลางและฟาร์มขนาดใหญ่มีการสร้างโรงเรือนคิดเป็นร้อยละ 62.50 และร้อยละ 100.00 ตามลำดับ กรณีต้นทุนที่เป็นเงินสดในการเลี้ยงแพะต่อตัวโดยคิดเมื่อแพะ อายุ 1 ปี พบว่า ฟาร์มขนาดเล็กมีต้นทุนเป็นเงิน 308.10 บาท ฟาร์มขนาดกลางและฟาร์มขนาด ใหญ่มีต้นทุนเป็นเงิน 328.49 บาท และ 328.65 บาท ตามลำดับ สำหรับจุดประสงค์ในการเลี้ยง แพะนั้นพบว่า ร้อยละ 49.26 และร้อยละ 62.50 ของฟาร์มขนาดเล็กและฟาร์มขนาดกลางเลี้ยงแพะ ไว้เพื่อจำหน่ายและใช้ในพิธีศาสนา ส่วนฟาร์มขนาดใหญ่ เลี้ยงแพะไว้เพื่อบริโภค จำหน่ายและ ใช้ในพิธีศาสนาเพียงร้อยละ 37.50 แต่เลี้ยงเพื่อจำหน่ายและบริโภคถึงร้อยละ 50.00 2) พ่อค้า แพะ ได้แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกันคือ พ่อค้าระดับท้องที่ พ่อค้าระดับท้องถิ่น และพ่อค้า ระดับจังหวัด จากการศึกษาพบว่าส่วนใหญ่ของพ่อค้าจะประกอบอาชีพซื้อขายแพะเป็นอาชีพเสริม โดยมีอาชีพหลักคือ ทำสวนและค้าขายคิดเป็นร้อยละ 40.00 และ 46.00 ตามลำดับ 3) ผู้บริโภค ได้แบ่งผู้บริโภคออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ผู้บริโภคที่เป็นคนไทยมุสลิม และคนไทยพุทธ พบว่า ร้อยละ 65.00 ของผู้บริโภคทั้ง 2 กลุ่มชอบบริโภคเนื้อแพะ โดยเป็นชาวไทยมุสลิมถึงร้อยละ 45.00 และเป็นชาวไทยพุทธ ร้อยละ 20.00 และพบว่าร้อยละ 12.50 ของกลุ่มชาวไทยพุทธที่สำรวจ ทั้งหมดไม่เคยบริโภคเนื้อแพะเลย สำหรับในเรื่องของราคาแพะนั้นพบว่า ร้อยละ 55.00 ของกลุ่ม มุสลิมเห็นว่าราคาแพงเกินไป ในขณะที่ร้อยละ 40.00 ของกลุ่มผู้บริโภคไทยพุทธเห็นว่าราคา เหมาะสมดีแล้ว 4) ร้านอาหารแบ่งกลุ่มร้านอาหารออกเป็น 2 กลุ่มด้วยกัน คือ กลุ่มร้านอาหาร ที่ประกอบอาหารจากเนื้อแพะ และกลุ่มร้านอาหารที่ไม่ได้ประกอบอาหารจากเนื้อแพะ พบว่าแหล่ง ที่มาของเนื้อแพะที่ใช้ประกอบอาหารนั้น ร้อยละ 93.33 ของร้านอาหารสั่งแพะชำแหละเป็นตัว จากพ่อค้าแพะโดยตรง และร้อยละ 53.33 ของร้านอาหารดังกล่าวสามารถขายอาหารที่ประกอบจาก เนื้อแพะได้เฉพาะวันที่มีพ่อค้ามาส่งเนื้อแพะให้เท่านั้น เนื่องจากพ่อค้าไม่สามารถจัดหา แพะมาส่งได้ทุกวัน และในการขายอาหารที่ประกอบจากเนื้อแพะนั้นพบว่าร้อยละ 53.33 ของร้าน อาหารสามารถจัดหาแพะมาส่งได้ทุกวัน และในการขายอาหารที่ประกอบจากเนื้อแพะนั้นพบว่าร้อยละ 53.33 ของร้านอาหารสามารถขายดีตลอดปี และร้อยละ 46.67 เห็นว่าขายได้ดีเฉพาะบางช่วง เช่น ช่วงเทศกาลออกบวช โดยมีลูกค้าเป็นชาวไทยมุสลิม ถึงร้อยละ 53.33 ร้านอาหารทั้ง 2 ประเภท ส่วนใหญ่เห็นด้วยที่ให้มีการวางเนื้อแพะจำหน่ายในตลาดสด แต่มีข้อจำกัดบางประการ คือ ร้อยละ 50.00 ของร้านอาหารเห็นว่าเนื้อแพะที่วางขายต้องชำแหละโดยชาวไทยมุสลิม และร้อยละ 30.00 ชอบแพะพันธุ์พื้นเมือง ร้อยละ 68.57 ของร้านอาหารทั้ง 2 ประเภท เห็นว่าหาซื้อแพะยาก และ เห็นด้วยที่จะให้มีการเลี้ยงแพะเพิ่มมากขึ้น คิดเป็นร้อยละ 42.86 ของร้านอาหาร 5) วิถีการ ตลาดแพะ พบว่าเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะใช้ประโยชน์จากแพะเพื่อการบริโภคในครัวเรือนคิดเป็นร้อยละ 10.31 ใช้ในพิธีศาสนาร้อยละ 14.12 และเพื่อขายร้อยละ 75.57 ในส่วนของแพะที่ขายนั้น เกษตรกรขายเพื่อการบริโภคร้อยละ 15.85 เพื่อใช้ในพิธีศาสนาร้อยละ 38.91 ขายให้แก่ร้านอาหาร ร้อยละ 1.54 ขายให้พ่อค้าชำแหละ ร้อยละ 0.28 ขายเพื่อการขยายพันธุ์ร้อยละ 18.41 และขาย ให้พ่อค้าต่างจังหวัดร้อยละ 0.58 และในการขายแพะให้แก่พ่อค้านั้น เกษตรกรขายผ่านพ่อค้า 3 ระดับด้วยกันคือ พ่อค้าระดับท้องที่ร้อยละ 0.77 พ่อค้าระดับท้องถิ่น ร้อยละ 2.53 และ พ่อค้าระดับจังหวัดร้อยละ 3.06 6) โครงสร้างการตลาดพบว่า พ่อค้าระดับท้องที่ พ่อค้าระดับ ท้องถิ่น และพ่อค้าระดับจังหวัดเป็นตลาดที่มีผู้ขายน้อยราย 7) พฤติกรรมการตลาดพบว่า พ่อค้า ทุกระดับส่วนใหญ่ซื้อขายแพะ กับเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะโดยตรง โดยการดำเนินการด้วยตนเอง และ ร่วมมือกับเพื่อนหรือญาติ พ่อค้ามักซื้อขายแพะกับเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะไม่ประจำร้อยละ 55.00 และจะมาติดต่อซื้อแพะถึงบ้านของเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ โดยส่วนใหญ่พ่อค้าจะชำระเป็นเงินสด ร้อยละ 98.65 เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะจะคัดเลือกแพะเพศผู้ไว้และเอาใจใส่กว่าแพะตัวเมีย เนื่อง จากแพะเพศผู้ขายได้ราคาดีกว่าแพะเพศเมีย ในการซื้อขายแพะของพ่อค้านั้น ร้อยละ 60.00 ใช้ เงินทุนของตัวเอง และร้อยละ 30.00 กู้บางส่วน 8) ส่วนเหลื่อมการตลาด สำหรับส่วนเหลื่อม การตลาด ซึ่งประกอบด้วยส่วนเหลื่อมการตลาดสุทธิ และต้นทุนการตลาด จากการศึกษาพบว่าส่วน เหลื่อมการตลาดสุทธิสูงถึง 609.40 บาท/ตัว เมื่อเทียบกับจำนวนเงินที่เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ ได้รับ 620 บาท/ตัว