การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการปฏิบัติในการจัดการเกี่ยวกับการเลี้ยง โคนม ปัญหาในการเลี้ยง และปัญหาที่ทำให้เกษตรกรเลิกเลี้ยง ตลอดจนศึกษาเปรียบเทียบความ แตกต่างด้านของปัจจัยต่าง ๆ ระหว่างเกษตรกรผู้ที่ยังคงเลี้ยงโคนม ในจังหวัดพัทลุง เป็นสถาน ที่ทำการวิจัย ใช้การสุ่มแบบธรรมดา เป็นวิธีการในการคัดเลือก ใช้การสัมภาษณ์เป็นวิธีการ ในการรวบรวมข้อมูล ได้ดำเนินการสัมภาษณ์เกษตรกรได้ทั้งหมด 162 ราย แยกเป็นเกษตรกรผู้ที่ ยังคงเลี้ยงโคนมจำนวน 65 ราย และเกษตรกรผู้ที่เลิกเลี้ยงโคนมจำนวน 97 ราย จำนวนตัวอย่าง ที่ได้คิดเป็นร้อยละ 48.3 ของประชากรทั้งหมด จากการศึกษา พบว่า ส่วนใหญ่ของเกษตรกร ผู้รับการสัมภาษณ์เป็นเพศชาย มีฐานะเป็น หัวหน้าครอบครัว แต่งงานแล้ว อายุเฉลี่ย 45.0 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 1-4 มี ความสามารถในการอ่านออกเขียนได้ จำนวนสมาชิกในครอบครัวเฉลี่ยครอบครัวละ 4.8 คน มีบุตร เฉลี่ยครอบครัวละ 2.8 คน ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงโคนม พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เลี้ยงโคนมพันธุ์ขาว-ดำ เลี้ยงแบบผูกยืนโรง พื้นโรงเรือนเกือบทั้งหมดของเกษตรกรเทคอนกรีตขัดหยาบ ใช้ท่อเหล็กใน การแบ่งซองโค มีรางรับมูลและน้ำด้านซ้ายซอง เกษตรกรนิยมปลูกหญ้าพันธุ์รูซี่ และหญ้าขน ซึ่งมีไม่เพียงพอกับจำนวนโคนมที่เลี้ยง ส่วนใหญ่เกษตรกรเกี่ยวหญ้ามาให้กับโคนมที่เลี้ยง และให้อาหารข้นกับแม่โคในช่วงเช้า-เย็น ให้ตามอัตราส่วนการให้น้ำนมของแม่โค เกี่ยวกับการ ผสมเทียมโคนมที่เกษตรกรเลี้ยงส่วนใหญ่ได้รับการผสมเทียม ดำเนินการโดยสัตวแพทย์เกี่ยวกับ การรีดนมส่วนใหญ่เกษตรกรทั้งสองกลุ่มรีดนมแม่โคโดยใช้มืออย่างเดียว เกษตรกรราวหนึ่งในสาม ที่ดำเนินการทดสอบโรคเต้านมอักเสบ และเกี่ยวกับการสุขาภิบาลโรงเรือนโคนม ส่วนใหญ่เกษตรกร ทั้งสองกลุ่มทำความสะอาดโรงเรือนจำนวน 2 ครั้งต่อวัน ในส่วนที่เกี่ยวกับปัญหาในการเลี้ยงโคนม คือ น้ำท่วมแปลงหญ้า แปลงหญ้ามีไม่เพียงพอ ผสมเทียมติดยาก ขาดแคลนแรงงาน ขาดน้ำเชื้อพ่อพันธุ์ที่ดี และรัฐบาลให้การสนับสนุนไม่ ต่อเนื่อง ปัญหาที่ทำให้เกษตรกรเลิกเลี้ยงโคนม คือ ผลผลิตและรายได้ไม่แน่นอน พื้นที่ปลูก หญ้ามีไม่เพียงพอ การจัดการแปลงหญ้าไม่ดีพอ ขาดแคลนแรงงาน ขาดแคลนเงินทุน และรัฐบาลให้ การสนับสนุนไม่ต่อเนื่อง ในส่วนที่เกี่ยวกับการเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างเกษตรกรผู้ที่ยังคงเลี้ยงกับ เกษตรกรผู้ที่เลิกเลี้ยง พบว่า เกษตรกรผู้ที่ยังคงเลี้ยงมีแรงงานมากกว่า มีแหล่งเงินทุน มากกว่า จำนวนโคนมที่เลี้ยงมากกว่าพื้นที่ปลูกพืชอาหารสัตว์มากกว่า มีความรู้เกี่ยวกับ การเลี้ยงโคนมดีกว่า มีการเข้าเป็นสมาชิกโครงการปรับโครงสร้างระบบการผลิตการเกษตรน้อยกว่า มีทัศนคติต่อการเลี้ยงโคนมดีกว่า มีการติดต่อสื่อสารกับเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์มากกว่า ได้รับ การฝึกอบรมมากกว่า และโคนมที่เลี้ยงเกิดโรคระบาดน้อยกว่าเกษตรกรผู้ที่เลิกเลี้ยง ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า การส่งเสริมอาชีพเลี้ยงโคนมให้กับเกษตรกรในจังหวัดพัทลุง ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง ความสำเร็จสามารถบรรลุได้หากต้องแก้ไขข้อจำกัดที่เกิดขึ้น ทั้งภาครัฐบาลและเกษตรกร นอกจากนี้ ในกระบวนการของการส่งเสริมควรให้เกษตรกรมีส่วนร่วม และให้สิทธิในการตัดสินใจ โดยเฉพาะเกี่ยวกับการจัดซื้อแม่โค ส่วนรัฐบาลควรให้การสนับสนุน ในด้านเวชภัณฑ์ จัดหาเมล็ดพันธุ์พืชอาหารสัตว์สำหรับการทำแปลงหญ้า และแก้ไขปัญหาเรื่องภาระ หนี้สินที่เกิดขึ้นจากโครงการฯ เพื่อให้เกษตรกรผู้ที่เลิกเลี้ยงหวนกลับมาเลี้ยงโคนมในอนาคต นอกจากนี้ รัฐบาลควรเพิ่มการติดต่อสื่อสาร และเจ้าพนักงานปศุสัตว์ ซึ่งจะเป็นการสร้าง ทัศนคติที่ดีและเพียงพอกับงานบริการให้กับเกษตรกร อันจะเป็นผลต่อการส่งเสริมอาชีพเลี้ยง โคนม