การวิจัยแบบกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมฟื้นฟูสภาพต่อการ ลดอาการปวดหลังในคนงานหญิงโรงงานอุตสาหกรรมอาหารทะเลบรรจุกระป๋อง คะแนนความเสี่ยง จากท่าทางการทำงาน ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยบางประการกับอาการปวดหลังและประสิทธิภาพ ของโปรแกรมฟื้นฟูสภาพ ในการเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง กลุ่มตัวอย่างคือ คนงานหญิงที่มีอาการ ปวดหลังจำนวน 44 คน และคงอยู่ในการศึกษาจำนวน 30 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 68 เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัย คือ โปรแกรมฟื้นฟูสภาพเพื่อลดการเจ็บปวด และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บ รวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและแบบบันทึกการสังเกตท่าทางการทำงาน กลุ่มตัวอย่างได้รับกิจกรรมตามโปรแกรมฟื้นฟูสภาพทุกวันจันทร์ พุธและศุกร์ ตลอดระยะ เวลา 12 สัปดาห์ คือ การยืดกล้ามเนื้อก่อนการทำงาน การนอนพักในระหว่างเวลาพักกลางวันของ การทำงาน การออกกำลังกายหลังจากการนอกพัก และการปรับค่าทางการทำงานในวันจันทร์สัปดาห์ ที่ 1, 5 และ 9 โดยเก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังทดลองทุก 4 สัปดาห์ คือ ในสัปดาห์ที่ 4, 8 และ 12 ข้อมูลพื้นฐานทั่วไปคำนวณค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าคะแนน ระดับความรู้สึกปวดหลัง วิเคราะห์ด้วยสถิติฟรีดแมน คะแนนความเสี่ยงจากท่าทางการทำงาน วิเคราะห์ด้วยสถิติที ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยบางประการกับอาการปวดหลังและประสิทธิภาพ ของโปรแกรมฟื้นฟูสภาพ วิเคราะห์ด้วยสถิติฟิชเชอร์ เอ็กซ์แสค ผลการศึกษาพบว่า 1. กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนระดับความรู้สึกปวดหลังลดลงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ <.001 2. กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความเสี่ยงจากท่าทางการทำงานก่อนและหลังการทดลองไม่แตก ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3. กลุ่มตัวอย่างไม่มีปัจจัยใดสัมพันธ์กับอาการปวดหลังก่อนการทดลองอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ 4. กลุ่มตัวอย่างไม่มีปัจจัยใดสัมพันธ์กับประสิทธิภาพของโปรแกรมฟื้นฟูสภาพอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่ากลุ่มตัวอย่างมีระดับความรู้สึกปวดหลังลดลงกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่าเป็นผลโดยตรงจากการใช้โปรแกรม ฟื้นฟูสภาพ เนื่องจากงานวิจัยนี้มีข้อจำกัดหลายประการ ได้แก่ การออกแบบวิจัยที่ไม่มีกลุ่ม ควบคุม จำนวนกลุ่มตัวอย่างน้อย การเลือกกลุ่มตัวอย่างไม่สามารถสุ่มได้อย่างสมบูรณ์ อัตราการคงอยู่ ในงานวิจัยของกลุ่มตัวอย่างค่อนข้างต่ำและตัวแปรรบกวนที่ไม่สามารถควบคุม ได้มีมาก ซึ่งได้แก่ ความหนักเบาของภาระงานที่เปลี่ยนแปลงในช่วงทดลองการใช้ยาแก้ปวด รวมทั้งพฤติกรรม การปฏิบติตนที่เปลี่ยนแปลงไปของกลุ่มตัวอย่างซึ่งอาจส่งผลต่ออาการปวดหลัง ขณะดำเนินงานวิจัย ดังนั้นในการศึกษาครั้งต่อไปจึงควรมีการเปรียบเทียบผลการทดลองระหว่าง กลุ่มควบคุมกับกลุ่มทดลอง