การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบความ คลาดเคลื่อนของการเทียบมาตราระหว่างรูปแบบทฤษฎี การตอบสนองข้อสอบที่มีหนึ่งพารามิเตอร์กับสามพารามิเตอร์ 2) ตรวจสอบความเพียงพอของการเทียบมาตรารูปแบบ ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบที่มีหนึ่งพารามิเตอร์และสาม พารามิเตอร์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยนี้เป็นนักเรียนชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 2 ปีการศึกษา 2539 ของโรงเรียนสังกัด กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ จังหวัดเพชรบุรี จำนวน 925 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มเทียบ มาตรา จำนวน 834 คน 2) กลุ่มสอบทานผล จำนวน 91 คน โดยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวม ข้อมูลเป็นแบบสอบวัดผลสัมฤทธิ์วิชาคณิตศาสตร์ ที่ผู้วิจัย สร้างขึ้นเป็นแบบสอบเลือกตอบชนิด 4 ตัวเลือก จำนวน 2 ฉบับ ๆ ละ 18 ข้อ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าสถิติ ตามทฤษฎีการทดสอบดั้งเดิม (Classical Test Theory) คือ ค่าอำนาจจำแนก (D) ค่าความยาก (p) และตาม ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบ (Item Response Theory) คือ ค่าอำนาจจำแนก (a) ค่าความยาก (b) ค่าสัมประสิทธิ์ การเดา (c) โค้งลักษณะของข้อสอบ (Item Characteristic Curve: ICC) คะแนนจริง ((...) และ (...) ค่าดัชนีความเพียงพอของการเทียบมาตรา (Discrepancy Index : C) และการทดสอบค่าที (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1. ค่าดัชนีความเพียงพอของการเทียบมาตรารูปแบบ ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบที่มีหนึ่งพารามิเตอร์อยู่ในระดับ ไม่น่าพอใจ 2. ค่าดัชนีความเพียงพอของการเทียบมาตรารูปแบบ ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบที่มีสามพารามิเตอร์อยู่ในระดับ น่าพอใจ 3. ความคลาดเคลื่อนของการเทียบมาตรารูปแบบ ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบที่มีสามพารามิเตอร์น้อยกว่าความ คลาดเคลื่อนของการเทียบมาตรารูปแบบทฤษฎีการตอบสนอง ข้อสอบที่มีหนึ่งพารามิเตอร์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ .01