การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุ ประสงค์คือ พัฒนาการดูแลตนเองเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลใน เลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน กลุ่มตัวอย่าง เป็นผู้ป่วยอ้วนที่เป็นเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลินซึ่งมา รับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอกหรือคลินิกเบาหวานโรงพยาบาล วชิระภูเก็ต คัดเลือกตามคุณสมบัติที่กำหนดจำนวน 13 คน การดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษา การมีชีวิตอยู่และการดูแลตนเองของผู้ป่วยโดยทั่วไป ระยะ ที่ 2 วางแผนรูปแบบการดูแลตนเอง ระยะที่ 3 นำรูปแบบการ ดูแลตนเองไปปฏิบัติการเก็บรวบรวมข้อมูล ใช้วิธีการสัมภาษณ์ เจาะลึก การสังเกต การบันทึกภาคสนาม และการตรวจสอบข้อมูล ด้วยวิธีการตรวจสอบสามเส้า การวิเคราะห์ข้อมูลใช้เทคนิคการ จัดหมวดหมู่ การตีความ และการสร้างข้อสรุปผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงความรู้ สึกต่อการเป็นเบาหวานจากท้อแท้และเบื่อหน่าย กลัว เพลีย อายและทุกข์ทรมาน ไปเป็นยอมรับและต้องการช่วยเหลือผู้อื่น 2) พฤติกรรมที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ (ฮีโมโกล บินเอวันซีส่วนใหญ่อยู่ในระดับพอใช้) ประกอบด้วย ผู้ป่วย ละเลยการกินยาให้ถูกต้อง ไม่สามารถควบคุมการรับประทาน อาหารได้ ไม่ออกกำลังเป็นส่วนใหญ่ วิตกกังวลบ่อยครั้งเมื่อ อยู่คนเดียว หลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น และ ต้องจัดสรรเงินไว้เป็นค่ารักษาพยาบาล 3) การปรับเปลี่ยน พฤติกรรมจากควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ไปเป็นควบคุม ได้ ประกอบด้วย ผู้ป่วยกินยาได้ถูกต้อง สามารถควบคุมอา หารได้ พยายามออกกำลังกายอย่างต่อเนื่อง เลือกใช้วิธีผ่อน คลายตามสถานการณ์ และสามารถปรับตัวเข้ากับสังคมได้ 4) ฮีโมโกลบินเอวันซีปรับจากระดับพอใช้ (ร้อยละ 8.1-10) ไป เป็นระดับดี (ร้อละ 6.5-8.0) และระดับดีมากหรือปกติ (ร้อย ละ 4.4-6.4) ซึ่งมีผลทำให้แพทย์ปรับเปลี่ยนทั้งชนิดและขนาด ของยาส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในการรักษาโรคลดลง (จำนวน 5 คน ใน 13 คน) 5) รูปแบบการส่งเสริมการดู-แลตนเอง ประกอบด้วย การเตรียมตัวของพยาบาล ผู้ป่วย และครอบครัว ในด้านความรู้ ทักษะ และจิตใจ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมซึ่งมี 3 ขั้นตอน และกลวิธีมี 11 วิธี ซึ่งเป็นกลวิธีที่สำคัญคือ การมี สัมพันธภาพที่ดี จริงใจและมีเป้าหมาย การตั้งเป้าหมายระดับ น้ำตาลในเลือด การสะท้อนการปฏิบัติร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม และการติดตามและให้คำปรึกษาอย่างต่อเนื่อง และปัจจัยส่ง เสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม คือ การติดตามและให้คำปรึกษา อย่างต่อเนื่อง และปัจจัยส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม คือ การติดตามและให้คำปรึกษาอย่างต่อเนื่องการสะท้อนผลการ ปฏิบัติอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม การเห็นคุณค่าในตน และการสนับสนุนด้านจิตใจจากครอบครัวของผู้ป่วยอย่างต่อ เนื่องและ 6) เครื่องมือประกอบการให้ความรู้ ประกอบด้วย คู่มือการควบคุมอาหารในผู้ป่วยเบาหวาน แผ่นพับอาหารภาคใต้ แผ่นพับการออกกำลังกาย และแผ่นพับยารักษาโรคเบาหวานชนิดกิน