วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ เพื่อศึกษาพัฒนาการทางวัฒนธรรมของชุมชน โบราณบริเวณลุ่มแม่น้ำปิงตอนล่างในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 18 โดยทำการศึกษาสำรวจ ชุมชนโบราณและวิเคราะห์หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในชุมชนโบราณบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ตอนล่างจำนวน 8 แห่ง ได้แก่ แหล่งโบราณคดีเขากะล่อน แหล่งโบราณคดีบ้านหนองกอง แหล่งโบราณคดีมอเสือตบ แหล่งโบราณคดีบ้านโป่งแดง แหล่งโบราณคดีบ้านเด่นไม้ซุง เมืองโบราณดงแม่นางเมือง เมืองโบราณไตรตรึงส์ และ เมืองโบราณโกสัมพี (บ้านคลองเมือง) และแหล่งโบราณคดีบริเวณใกล้เคียงที่พบหลักฐานร่วมสมัยกับชุมชนโบราณลุ่มแม่น้ำปิง ตอนล่าง จำนวน 4 แห่ง ได้แก่ แหล่งโบราณคดีห้วยแม่กองค่าย แหล่งโบราณคดี เด่นปางห้าง แหล่งโบราณคดีบ้านวังหาด และแหล่งโบราณคดีบ้านตลิ่งชัน ผลของการวิเคราะห์หลักฐานทางโบราณคดี แสดงให้เห็นพัฒนาการทางวัฒนธรรม ในด้านลักษณะการตั้งถิ่นฐานของชุมชน แบบแผนในการดำรงชีวิต ลักษณะของระบบสังคม และความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน และพบว่าชุมชนโบราณบริเวณลุ่มแม่น้ำปิงตอนล่างมี พัฒนาทางวัฒนธรรมมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ในช่วงยุคหินใหม่และยุคโลหะ และต่อมา ในสมัยประวัติศาสตร์ตอนต้น หรือสมัยก่อนสุโขทัย ในขณะเดียวกันพบว่ามีชุมชนโบราณ บางแห่งมีพัฒนาการทางวัฒนธรรมต่อเนื่องมาจนถึงสมัยสุโขทัย - อยุธยา จากพัฒนาการทางวัฒนธรรมของชุมชนโบราณบริเวณลุ่มแม่น้ำปิงตอนล่าง แสดงให้เห็น ว่าบริเวณนี้มีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มาก่อนที่จะมีการใช้เส้นทางแม่น้ำปิงเป็นเส้นทาง ติดต่อของชุมชนโบราณต่างๆ ทั้งนี้เป็นเพราะความอุดมสมบูรณ์ทางทรัพยากรธรรมชาติ จึงทำให้ชุมชนโบราณบริเวณนี้มีบทบาทในฐานะเป็นแหล่งผลิตวัตถุดิบจากทรัพยากรธรรมชาติ และเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่บนเส้นทางซึ่งสามารถแลกเปลี่ยนทรัพยากรได้อย่างสะดวก จึงเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดเส้นทางแม่น้ำปิงเป็นเส้นทางที่ใช้ในการติดต่อแลกเปลี่ยน ทางวัฒนธรรมระหว่างชุมชนโบราณร่วมสมัยในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยในช่วงก่อน พุทธศตวรรษที่ 18 หรือสมัยก่อนสุโขทัย