การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับความรับผิดชอบต่อสังคมของนักศึกษา มหาวิทยาลัยในภาคใต้ (2) เปรียบเทียบความรับผิดชอบต่อสังคมของนักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ จำแนกตามตัวแปร เพศ สถาบันการศึกษา ชั้นปี อาชีพหลักของผู้ปกครอง ประเภทของกิจกรรมที่ เข้าร่วม จำนวนครั้งที่เข้าร่วมกิจกรรม เกรดเฉลี่ยสะสมและที่พักอาศัย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือ นักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ จำนวน 240 คน นักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จำนวน 81 คน นักศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณจำนวน 65 คน รวม 386 คน สุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มแบบแบ่งชั้นอย่างมี สัดส่วน จากประชากร 10,715 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบสอบถามชนิด มาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที (t-test) การทดสอบเอฟ (F-test) และการทดสอบความ แตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยรายคู่โดยวิธีการของเชฟเฟ่ (Scheffe Method) ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับความรับผิดชอบต่อสังคมของนักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ทั้งภาพรวมและจำแนก แต่ละตัวแปรอยู่ในระดับสูง 2. นักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ที่มีเพศแตกต่างกัน มีความรับผิดชอบต่อสังคมโดยรวม ไม่แตกต่างกัน เมื่อพิจารณาในรายด้านพบว่า นักศึกษาหญิงมีความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านการ ปฏิบัติตามกฎหมายหรือกฎระเบียบของสังคมและด้านการติดตามความเคลื่อนไหวของสังคมสูงกว่า นักศึกษาชาย 3. นักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ที่ศึกษาอยู่ในสถาบันแตกต่างกันมีความรับผิดชอบต่อ สังคมโดยรวมแตกต่างกัน โดยที่นักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ มีความ รับผิดชอบต่อสังคมโดยรวมสูงกว่านักศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณ และเมื่อพิจารณารายด้านพบว่า นักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ มีความรับผิดชอบต่อสังคมด้านการระวัง การกระทำที่เป็นภัยต่อสังคม ด้านการมีส่วนร่วมในการรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม อันดีงาม และด้านการมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมสูงกว่านักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานีและสูงกว่านักศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณ ส่วนในด้านการติดตามความเคลื่อนไหว ของสังคม นักศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณมีความรับผิดชอบต่อสังคมด้านนี้สูงกว่า นักศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ และสูงกว่านักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี 4. นักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ที่ศึกษาอยู่ในชั้นปีที่แตกต่างกันมีความรับผิดชอบ ต่อสังคมโดยรวมไม่แตกต่างกัน เมื่อพิจารณารายด้านพบว่านักศึกษาชั้นปีที่ 4 มีความรับผิดชอบ ต่อสังคมด้านการติดตามความเคลื่อนไหวของสังคมสูงกว่านักศึกษาชั้นปีที่ 2 5. นักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ที่มีเกรดเฉลี่ยสะสมแตกต่างกันมีความรับผิดชอบต่อ สังคมโดยรวมไม่แตกต่างกัน เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า นักศึกษาที่มีเกรดเฉลี่ยสะสมมาก กว่า 3.00 มีความรับผิดชอบต่อสังคมด้านการติดตามความเคลื่อนไหวของสังคมสูงกว่านักศึกษา ที่มีเกรดเฉลี่ยสะสมต่ำกว่า 2.00 และสูงกว่านักศึกษาที่มีเกรดเฉลี่ยสะสม 2.51-3.00 6. นักศึกษามหาวิทยาลัยในภาคใต้ที่ผู้ปกครองมีอาชีพหลักแตกต่างกัน มีประเภทของ กิจกรรมที่เข้าร่วมแตกต่างกัน มีจำนวนครั้งในการเข้าร่วมกิจกรรมแตกต่างกันและมีที่พัก อาศัยแตกต่างกันพบว่ามีความรับผิดชอบต่อสังคมโดยรวมและรายด้านไม่แตกต่างกัน 7. ส่วนข้อเสนอแนะในการนำผลการวิจัยไปใช้ มหาวิทยาลัยในภาคใต้ควรส่งเสริมและเน้น กิจกรรมที่ก่อให้เกิดความรับผิดชอบต่อสังคมในทุก ๆ ด้าน และควรจะหาวิธีการปลูกฝังใน เรื่องคุณธรรม จริยธรรม เพื่อเป็นการพัฒนาจิตใจ และทำให้เกิดปัญญาเพื่อให้นักศึกษาได้ใช้ ชีวิตอยู่ในสังคมอย่างถูกต้อง อีกทั้งควรตรวจสอบพฤติกรรมของนักศึกษาอย่างสม่ำเสมอ