วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาโครงสร้างของระบบเสียง คำ และประโยค ของภาษาโซ่ ที่หมู่บ้านดอนแดง ตำบลท่าจำปา อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม โดยเก็บข้อมูล จากผู้บอกภาษา 2 คน มีอายุระหว่าง 65-70 ปี การวิจัยระบบเสียงภาษาโซ่แบ่งการศึกษาหน่วย เสียงพยัญชนะ หน่วยเสียงสระ และลักษณะน้ำเสียง ผลการศึกษาได้พบว่า หน่วยเสียงพยัญชนะในภาษาโซ่แยกเป็น พยัญชนะต้นเดี่ยว 21 หน่วยเสียง พยัญชนะท้าย 14 หน่วยเสียง พยัญชนะควบกล้ำ 19 หน่วยเสียง หน่วยเสียงสระในภาษาโซ่แยกเป็น สระเดี่ยว 20 หน่วยเสียง มีสระเสียงสั้น 10 หน่วยเสียง เสียงยาว 10 หน่วยเสียง สระประสม 3 หน่วยเสียง ลักษณะน้ำเสียงมีทั้งหมด 2 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะน้ำเสียงใสปกติและลักษณะน้ำเสียง ต่ำทุ้ม ระบบคำ ลักษณะคำในภาษาโซ่ส่วนใหญ่เป็นคำพยางค์เดียว และคำสองพยางค์ หน่วยคำ แบ่งเป็น หน่วยคำอิสระและหน่วยคำผูกพัน การสร้างคำมีการสร้างคำแบบ คำประสาน คำประสม และลักษณะคำซ้ำ ซึ่งส่วนมากเป็นแบบคำประสม วลี แบ่งเป็น 4 ชนิด คือ นามวลี กริยาวลี บุพบทวลี และกาลวลี ประโยคแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ ประโยคบอกเล่า ประโยคคำสั่ง และประโยคคำถาม โดยมากมี การเรียงแบบ บทประธาน บทกริยา และบทกรรม