การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาชุมชนของผู้นำ อาสาพัฒนาชุมชน จากการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน โดยมุ่งศึกษา ลักษณะของโครงการในด้าน ปัจจัยป้อน ขั้นตอนการดำเนินงาน และผลของโครงการด้านคุณลักษณะ และความสามารถในการพัฒนาของผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน วิธีการศึกษาได้ใช้การประยุกต์แนวคิด การประเมินแบบซิป (CIPP Model) รูปแบบการประเมินของเคิร์กแพทริค (Kirkpatrick Model) และแนวคิดการประเมินตามรูปแบบจำลองสนับสนุน (Countenance Model) เพื่อกำหนดเป็นแนวทาง เก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลตามกรอบความคิดการประเมิน ได้ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบ หลายขั้นตอน (Multistage Random Sampling) และวิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ได้กลุ่มตัวอย่างที่เป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการประเมินทั้งหมด 616 คน จำแนกเป็น ผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน 99 คน พัฒนาการจังหวัด 4 คน พัฒนาการอำเภอ 18 คน พัฒนากร 99 คน กำนัน 99 คน และคณะกรรมการหมู่บ้าน 297 คน ได้เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้ แบบสอบถาม แบบสำรวจ แบบทดสอบและการสัมภาษณ์ นำมาวิเคราะห์หาค่าความถี่ ค่ามัธยฐาน ค่าเฉลี่ย และค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ด้านปัจจัยป้อนของโครงการ1.1 เจ้าหน้าที่ในโครงการ มีความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติงานตามโครงการในระดับ ปานกลาง และมีการปฏิบัติงานตามหลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้นำอาสาพัฒนาชุมชนทั้ง 6 ขั้นตอน ตามแนวทางที่กรมการพัฒนาชุมชนกำหนดไว้ทุกประการ1.2 ในด้านทรัพยากรในการดำเนินงานตามโครงการ เจ้าหน้าที่และผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน เห็นว่า ยังอยู่ในระดับไม่เพียงพอ 2. ด้านกระบวนการดำเนินงานตามโครงการ2.1 การคัดเลือกผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน เจ้าหน้าที่เห็นว่าตนเองมีการปฏิบัติงานด้านกระบวนการคัดเลือกผู้นำอาสา พัฒนาชุมชนอยู่ในระดับมาก ไม่สอดคล้องกับความเห็นขององค์กรท้องถิ่นที่เห็นว่า มีการ ปฏิบัติอยู่ในระดับปานกลาง2.2 การให้ความรู้และทักษะในการปฏิบัติงาน เจ้าหน้าที่และผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน มีความเห็นว่า เจ้าหน้าที่มีการใช้วิธี การให้ความรู้ในการดำเนินงานและการเพิ่มทักษะเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่การปฏิบัติงานอยู่ใน ระดับปานกลาง และระดับมากตามลำดับ 3. ด้านผลผลิตของโครงการ3.1 คุณลักษณะผู้นำอาสาพัฒนาชุมชนที่ได้รับการคัดเลือก เจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 80 ขึ้นไป) ได้ดำเนินการคัดเลือกโดยพิจารณา คุณสมบัติของผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน อย่างเคร่งครัด เจ้าหน้าที่และองค์กรท้องถิ่นมีความ คิดเห็นสอดคล้องกันว่า ผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน ที่ได้รับการคัดเลือก มีคุณลักษณะด้านภาวะ ผู้นำและมีความรู้ความเข้าใจในบทบาทหน้าที่การปฏิบัติงาน อยู่ในระดับมาก3.2 ความพึงพอใจในงานอาสาพัฒนาชุมชน ผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน มีความพึงพอใจในงาน และองค์กรท้องถิ่น มีความพึงพอใจ ต่อการปฏิบัติงานของผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน อยู่ในระดับมาก3.3 ความสามารถในการปฏิบัติงาน เจ้าหน้าที่เห็นว่าผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน มีความรู้ความสามารถในการปฏิบัติ งานตามบทบาทหน้าที่ อยู่ในระดับปานกลาง ส่วนผลจากคะแนนผลสัมฤทธิ์ของผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน พบว่า ผู้นำอาสาพัฒนาชุมชนมีความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่อยู่ใน ระดับมาก3.4 การปฏิบัติตนในการทำงานในชุมชน เจ้าหน้าที่และองค์กรท้องถิ่น มีความคิดเห็นสอดคล้องกันว่า ผู้นำอาสาพัฒนา ชุมชนที่ได้รับคัดเลือก มีการปฏิบัติตนในด้านคุณสมบัติส่วนตัวและด้านการปฏิบัติตามบทบาท หน้าที่ตามจุดมุ่งหมายของโครงการพัฒนาผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน อยู่ในระดับมาก3.5 ผลที่เกิดจากการดำเนินงานของผู้นำอาสาพัฒนาชุมชน เจ้าหน้าที่และองค์กรท้องถิ่น เห็นว่า ผู้นำอาสาพัฒนาชุมชนมีการจัดเก็บข้อมูล จปฐ. กชช 2 ค. และข้อมูลแหล่งน้ำ ครบถ้วนถูกต้องทั้ง 3 ด้าน ด้านการจัดทำแผนพัฒนาตำบล ได้มีการจัดทำอยู่ในขั้นสำเร็จเป็นปัจจุบัน ส่งเสริมชาวบ้านให้มีความรู้ความเข้าใจและ ปฏิบัติตนอย่างถูกต้องเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม และมีการให้การศึกษาแก่ชุมชนโดยผ่านกลุ่มเด็ก เยาวชน สตรี และเงินทุนท้องถิ่น อยู่ในระดับมาก องค์กรท้องถิ่น มีความเห็นว่า ผู้นำอาสา พัฒนาชุมชนที่ได้รับคัดเลือกมีส่วนทำให้ชุมชนมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ในระดับมากทั้งด้านข้อมูล พื้นฐานของหมู่บ้านด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านสังคม และด้านเศรษฐกิจ