การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึง 1) ระดับปัจจัยจูงใจในการปฏิบัติงาน 2) ระดับผลการปฏิบัติงาน 3) ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยจูงใจกับผลการปฏิบัติงาน 4) ปัจจัย จูงใจที่มีผลต่อการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษา แห่งชาติ ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ ผู้บริหารและครูประถมศึกษา สังกัดสำนักงาน คณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ซึ่งได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน ผู้ให้ข้อมูลจำนวนรวม 360 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามชนิดจัดอันดับคุณภาพ 5 ระดับของไลเคิร์ท (Likert rating scale) เกี่ยวกับปัจจัยจูงใจในการปฏิบัติงานที่พัฒนามาจากทฤษฎี ปัจจัย จูงใจและปัจจัยค้ำจุนของเฮอร์ซเบิอร์ก (Herzberg) และแนวคิดของเบนท์เลย์และเรมเพล (Bentlay and Rempel) การวัดผลการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษาแบ่งเป็น 2 ด้าน คือ ด้าน งานวิชาการ ใช้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2538 ด้านงานสนับสนุน ใช้แบบสอบถาม ซึ่งพัฒนามาจากเกณฑ์มาตรฐานโรงเรียนประถมศึกษา พ.ศ. 2536 และเกณฑ์การประเมินครูดีเด่นของสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ปีการศึกษา 2539 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ค่าร้อยละ (%) ค่าเฉลี่ย (X) ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearsons product-moment correlation coefficient) และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน (Stepwise multiple regression) ผลการวิจัยพบว่า 1) โดยภาพรวมปัจจัยจูงใจอยู่ในระดับมาก เมื่อแยกพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมาก 8 ด้าน เรียงจากค่าเฉลี่ยจากมากไปน้อยคือฐานะและความมั่นคงของ อาชีพ ความสำเร็จของงาน การได้รับการยอมรับนับถือ ลักษณะของงาน สัมพันธภาพกับผู้ร่วมงาน ปริมาณงานและความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วมกับชุมชน สภาพการทำงาน และปัจจัยในระดับปานกลาง มี 3 ด้านเรียงจากค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยดังนี้ โอกาสและความก้าวหน้าในงาน นโยบายการ บริหารและการนิเทศ เงินเดือนและค่าจ้าง ตามลำดับ 2) ระดับผลการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษา ด้านงานวิชาการโดยภาพรวมอยู่ในระดับดี เมื่อพิจารณาเป็นรายกลุ่มวิชาพบว่ามี 3 ระดับ คือ ระดับดีมากมีหนึ่งกลุ่มวิชาคือ กลุ่ม สร้างเสริมลักษณะนิสัย ระดับดีมีสามกลุ่มวิชาเรียงตามลำดับดังนี้ กลุ่มการงานพื้นฐาน อาชีพ กลุ่มทักษะภาษาไทย กลุ่มประสบการณ์พิเศษ (ภาษาอังกฤษ) ระดับปานกลางมีสองกลุ่มวิชา คือ คณิตศาสตร์ และกลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต ส่วนด้านงานสนับสนุนโดยภาพรวมพบว่า อยู่ในระดับมากเรียงจากค่าเฉลี่ยมากไปน้อยดังนี้ งานกิจการนักเรียน งานธุรการและการเงิน งานอาคารสถานที่ งานความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน มีเพียงด้านงานบุคลากรที่ค่า เฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง 3) ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยจูงใจกับผลการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษาพบว่า ด้าน งานวิชาการ โดยภาพรวมปัจจัยจูงใจไม่มีความสัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษา เมื่อแยกพิจารณารายด้าน พบว่าทีเพียงปัจจัยด้านการมีส่วนร่วมกับชุมชนมีความสัมพันธ์ใน ระดับน้อย ด้านงานสนับสนุนพบว่าโดยภาพรวม ปัจจัยจูงใจมีความสัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงาน ด้านงานสนับสนุนของครูประถมศึกษาในระดับมาก เมื่อแยกพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ทุกด้าน สัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงานของครูในระดับปานกลาง 4) ผลการวิเคราะห์ปัจจัยจูงใจที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษาพบว่า ปัจจัยจูงใจที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานด้านงานวิชาการของครูประถมศึกษา คือ การมีส่วนร่วม กับชุมชนและลักษณะของงาน ส่วนปัจจัยจูงใจที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงาน ด้านงานสนับสนุนของ ครูประถมศึกษา คือ การมีส่วนร่วมกับชุมชน โอกาสและความก้าวหน้าในงาน ความสำเร็จของงาน สภาพการทำงาน ฐานะและความมั่นคงของอาชีพ ปริมาณงานและความรับผิดชอบ