วิทยานิพนธ์นี้ มีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษาการสืบเนื่องและการเปลี่ยนแปลงของเรือนอีสาน โดยใช้บ้านหนองขาม จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นกรณีตัวอย่างในการศึกษา ด้วยวิธีการเก็บรวบรวม ข้อมูลภาคสนามจากการสังเกต สัมภาษณ์โดยการเข้าไปมีส่วนร่วมอยู่ในชุมชนหมู่บ้านตามโอกาส ต่างๆ ทั้งในยามปกติ เมื่อมีเทศกาลงานบุญประเพณีต่างๆ และช่วงที่ชาวบ้านประกอบอาชีพตาม ฤดูกาล ประกอบกับการศึกษาค้นคว้าเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า มีการแยกครัวเรือน ออกจากครอบครัวรวมในเรือนใหญ่ไปอยู่กันเป็นครอบครัวเดี่ยว ด้วยการสร้างดูบด่อเล้าหรือเหย้า เป็นเอกเทศมีอิสระทางเศรษฐกิจเป็นของตัวเอง โดยมีเป้าหมายหลักที่จะต้องสร้างเรือนใหญ่ ของตนเองให้ได้ เพื่อตอบสนองประโยชน์ใช้สอยในครอบครัว และค่านิยมของสังคมที่จะบ่งบอก สถานภาพได้ แล้วจากนั้นก็จะมีครอบครัวใหม่แยกครัวเรือนออกไปอีกเป็นเหมือนวงจรเช่นนี้ เรื่อยไป แม้ภายหลังจะมีการเปลี่ยนความปรารถนาอันสูงสุดจากเรือนใหญ่มาเป็นเรือนบังกะโล เรือนกระเป๋า เรือนไทยใหญ่ และเรือนซาอุกันบ้าง ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจและสถานภาพใน สังคมก็ตาม แต่ก็เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงทางด้านลักษณะรูปแบบของเรือนพักอาศัยเท่านั้น แต่โครงสร้างของเรือนพักอาศัยก็ยังคงดำรงอยู่ได้ เพราะยังสามารถตอบสนองประโยชน์ใช้สอย ด้านต่างๆ ของโครงสร้างระบบครอบครัวได้ และยังมีความเชื่อหลายอย่างเป็นเครื่องตอกย้ำ สนับสนุนให้มีการสืบทอดต่อไป