วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่นอีสานเรื่อง พญาคันคาก จากเอกสารในใบลานวัดบ้านนาสะแบง ตำบลพนา อำเภอพนา จังหวัดอุบลราชธานี แต่งโดย กวีท้องถิ่น จารึกด้วยตัวอักษรธรรมอีสาน จำนวน 4 ผูก ความยาว 83 ลาน เนื้อหาสาระของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ แบ่งเป็น 5 บท ดังนี้ บทที่ 1 บทนำกล่าวถึงความสำคัญของเรื่องที่วิจัย ความมุ่งหมาย สมมติฐานในการวิจัย ขอบเขตของการวิจัย วิธีการศึกษา งานวิจัยและเอกสารที่เกี่ยวข้อง ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ และข้อตกลงเบื้องต้น บทที่ 2 ลักษณะตัวอักษรและอักขรวิธีที่ปรากฎในเรื่องพญาคันคาก บทที่ 3 การศึกษาวิเคราะห์เรื่องพญาคันคากเชิงวรรณกรรม บทที่ 4 การศึกษาวิเคราะห์เรื่องพญาคันคาก ในเชิงสังคม บทที่ 5 สรุปผลการวิจัยและข้อเสนอแนะ การศึกษาวิจัยทำให้ทราบว่า วรรณกรรมเรื่องพญาคันคากเป็นที่รู้จักเชื่อถือว่าเป็น วรรณกรรมพุทธศาสนาและได้รับการยกย่องว่าเป็นนิทานชาดก ตัวอักษรที่ปรากฎในเรื่องเป็น ตัวอักษรธรรมอีสาน การบันทึกและอักขรวิธียังไม่เป็นระบบระเบียบ เนื้อเรื่องจัดเป็นนิทาน คดีธรรม กวีนำความเชื่อทางพุทธศาสนาและความเชื่อเรื่องผีแถนของชนบทท้องถิ่นมาผูกเป็น เรื่องราว เพื่อมุ่งในการสั่งสอนแก่ผู้อ่านเป็นสำคัญ เนื้อเรื่องเน้นการบำเพ็ญบารมีของ พระโพธิสัตว์ การรบกับพญาแถนนั้นเพื่อให้แถนบันดาลน้ำฝนให้แก่มนุษย์ และจะเห็นว่าวรรณกรรม เรื่องพญาคันคากจึงเป็นเพียงการยกนิทานชาวบ้านให้เป็นนิทานชาดก เพื่อเกิดความศักดิ์สิทธิ์ เท่านั้นในเชิงวรรณกรรม กวีมีความสามารถในการใช้ภาษาเป็นอย่างดี ส่วนในเชิงสังคมนั้น เรื่องพญาคันคากสะท้อนให้เห็นความเชื่อ คติธรรมคำสั่งสอน ค่านิยม สังคม เป็นต้น