วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาวรรณกรรมอีสานเรื่องพระกึดพระพาน จากต้นฉบับ ใบลาน ฉบับวัดโคกกลาง ตำบลลุมพุก อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร ซึ่งจารในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว วิทยานิพนธ์นี้แบ่งเป็น 5 บท บทที่ 1 เป็นบทนำ บทที่ 2 เป็นการศึกษาเรื่องลักษณะอักษร และอักขรวิธีที่ปรากฎในเรื่อง บทที่ 3 เป็นการศึกษาลักษณะของเรื่องว่าด้วยความนิยมของเรื่อง ที่มาของเรื่อง จุดมุ่งหมายในการแต่ง เนื้อเรื่อง เปรียบเทียบเรื่องพระกึดพระพานกับวรรณกรรม ที่สัมพันธ์กัน ธรรมเนียมนิยมในการแต่ง แก่นของเรื่อง โครงเรื่อง ตัวละครและฉาก บทที่ 4 เป็นการศึกษาคุณค่าของเรื่องด้านวรรณกรรมและสังคมวิทยา บทที่ 5 เป็นบทสรุปและข้อเสนอแนะ ผลการศึกษาทำให้ทราบถึงลักษณะของตัวอักษรธรรมอีสานในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว อักขรวิธีมีลักษณะการเขียนเหมือนอักษรธรรมอีสานโดยทั่วไป วรรณกรรมเรื่องนี้มี โครงเรื่องเดียวกับเรื่องกฤษณาวตาร คือเรื่องพระนารายณ์อวตารเป็นพระกฤษณะ หากแต่กวีชาว ท้องถิ่นพยายามดัดแปลงให้เป็นนิทานชาดก จึงนำแนวคิดทางพุทธศาสนามาสอดแทรก โดยเฉพาะ การรักษาศีลข้อกาเมสุมิฉาจาร รูปแบบการประพันธ์เป็นร้อยแก้วและร้อยกรองรวมกัน เนื้อเรื่อง ได้สะท้อนให้เห็นวิถีชีวิตของชาวอีสานเกี่ยวกับคำสอน ธรรมเนียมประเพณีความเชื่อ ค่านิยม ลักษณะความสัมพันธ์ในสังคม นอกจากนี้ยังมีความสามารถในการใช้ภาษาทั้งในด้านการใช้ถ้อยคำ และสำนวนโวหารอันก่อให้เกิดอรรถรสทางวรรณคดีได้เป็นอย่างดี