การวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความคงทนของความรู้เรื่องตรรกศาสตร์เบื้องต้น ที่เรียนด้วยบทเรียนสำเร็จรูปแบบเส้นตรงและแบบสาขาของนักศึกษาผู้ใหญ่ระดับ 5 ที่มีความถนัด ด้านเหตุผลทางรูปภาพและความถนัดด้านเหตุผลทางภาษาในระดับสูง กลาง และต่ำ กลุ่มตัวอย่าง ที่ใช้เป็นนักศึกษาผู้ใหญ่ระดับ 5 ของโรงเรียนผู้ใหญ่สวนกุหลาบวิทยาลัย, โรงเรียนผู้ใหญ่ สันติราษฎร์วิทยาลัย และโรงเรียนผู้ใหญ่ชิโนรสวิทยาลัย ปีการศึกษา 2526 จำนวน 138 คน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนบทเรียน สำเร็จรูปแบบเส้นตรงและแบบสาขา วิชาตรรกศาสตร์ บทเรียนทั้งสองแบบมีประสิทธิภาพของ การเรียนรู้ใกล้เคียงกันและไม่ต่ำกว่า 80/80 ซึ่งผู้วิจัยสร้างเองและได้ทดสอบประสิทธิภาพแล้ว แบบทดสอบความถนัดด้านเหตุผลทางรูปภาพ และแบบทดสอบความถนัดด้านเหตุผลทางภาษาของ คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี การวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลที่รวบรวมได้ทั้งหมดโดยวิธีทางสถิติ Analysis of Variance ผลการวิจัยสรุปได้ว่า 1. นักศึกษาผู้ใหญ่ระดับ 5 ที่มีความถนัดด้านเหตุผลแตกต่างกัน มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และความคงทนในการเรียนรู้แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 0.01 2. นักศึกษาผู้ใหญ่ระดับ 5 ที่เรียนบทเรียนสำเร็จรูปแบบเส้นตรงและแบบสาขามีผล สัมฤทธิ์ทางการเรียนและความคงทนในการเรียนรู้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ ความเชื่อมั่น 0.01 3. นักศึกษาผู้ใหญ่ระดับ 5 ที่มีความถนัดด้านเหตุผลในแต่ละระดับ มีผลสัมฤทธิ์ทาง การเรียนและความคงทนในการเรียนรู้จากบทเรียนสำเร็จรูปแบบเส้นตรงและแบบสาขาไม่แตกต่าง กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 0.01