การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ ออกแบบ และพัฒนาฐาน ข้อมูลดรรชนีหนังสือด้วยโปรแกรม CDS/ISIS (2) พัฒนาโปรแกรมเสริมสำหรับ ปรับเปลี่ยนรายการดรรชนีหนังสือ ที่ได้จากการสแกน เข้าสู่ฐานข้อมูลด้วยโปรแกรม OCR และ Foxbase (3) ทดสอบประสิทธิผลของฐานข้อมูลที่พัฒนาขึ้น (4) ประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้สารนิเทศต่อฐานข้อมูลที่พัฒนาขึ้น ในการวิจัย ครั้งนี้ได้ศึกษารูปแบบของดรรชนีหนังสือ เพื่อพัฒนาโปรแกรมปรับเปลี่ยนข้อมูล ดรรชนีหนังสือที่สแกนด้วยเครื่องสแกนเนอร์และเปลี่ยนเป็นตัวอักษรด้วย โปรแกรมการรับรู้ตัวอักขระด้วยแสงเข้าสู่ฐานข้อมูลดรรชนีหนังสือที่สร้างขึ้น เอกสารที่ใช้สร้างฐานข้อมูลคือ หนังสือตำราแพทย์ภาษาอังกฤษจำนวน 40 เล่ม จากห้องสมุดแพทย์ประจำบ้าน ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กลุ่มประชากรที่ใช้ในการศึกษาคือแพทย์ประจำบ้าน ชั้นปีที่ 1-3 จากภาควิชาดังกล่าว จำนวน 42 คน โดยสุ่มตัวอย่างร้อยละ 50 จากประชากรทั้งหมด ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 21 คน เพื่อใช้ในการทดสอบประสิทธิผล และประเมินความพึงพอใจต่อฐานข้อมูลที่พัฒนาขึ้น ด้วยแบบประเมินที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ผลการวิจัยมีสาระสำคัญสรุปได้ดังนี้ 1. สร้างฐานข้อมูลดรรชนีหนังสือด้วยโปรแกรม CDS/ISIS เพื่อรับข้อมูล จากดรรชนีหนังสือ โดยแบ่งข้อมูลเป็น ข้อมูลบรรณานุกรม และข้อมูลรายการดรรชนี 2. พัฒนาโปรแกรมเสริม bdex.prg ด้วยโปรแกรม Foxbase plus รุ่น 2.10 สำหรับเปลี่ยนดรรชนีหนังสือแบบ line-by-line ซึ่งเป็นรูปแบบดรรชนีที่นิยม ของวรรณกรรมวิทยาศาสตร์ ที่สแกนและผ่านโปรแกรม ORC แล้ว ให้เป็นรูปแบบ ISO 2709 ที่สามารถโอนเข้าฐานข้อมูลใน CDS/ISIS ได้ 3. ผลการทดสอบประสิทธิผลของฐานข้อมูลดรรชนีหนังสือ พบว่า การค้นหา จากฐานข้อมูลดรรชนีหนังสือใช้เวลาน้อยกว่าแต่ได้ผลลัพธ์มากกว่าการค้นหา จากดรรชนีท้ายเล่มหนังสือ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับต่ำกว่า .01 อัตรา การค้นคืนเอกสารที่สัมพันธ์กับคำถามที่มีในฐานข้อมูล (recall) และ อัตราความถูกต้องแม่นยำในการค้นคืนข้อมูล (precision) มีแนวโน้มสอดคล้อง กันในทางบวก (r = .685) อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .001 ค่าเฉลี่ยของอัตรา ทั้งสองเท่ากับ 84.35:100 และ 78.95:100 ตามลำดับ 4. ความพึงพอใจของผู้ใช้ต่อฐานข้อมูลดรรชนีหนังสืออยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.43