เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศกำลังพัฒนา ขนาดเล็ก ที่มีระบบเศรษฐกิจแบบเปิด (Open Economy) ดังจะเห็นได้จากสัดส่วนที่ค่อนข้างสูงของมูลค่าการค้ากับ ต่างประเทศเมื่อเทียบกับผลิตภัณฑ์ประชาชาติ (GDP) นอกจากนี้ ในการพัฒนาของประเทศไทยส่วนใหญ่ต้องพึ่งพา สินค้าทุนและเงินทุนจากต่างประเทศ ดังนั้นการกำหนดค่า ภายนอกของเงินบาทหรืออัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange) จึงเป็นสิ่งสำคัญ เพราะการกำหนดอัตรา แลกเปลี่ยนหรือการดำเนินนโยบายระบบอัตราแลกเปลี่ยน เป็นแบบใดก็ตาม ย่อมมีผลกระทบต่อการทำธุรกรรมกับ ต่างประเทศและมีผลเชื่อมโยงต่อการพัฒนาเศรษฐกิจภาย ในประเทศอย่างสำคัญด้วย หลังจากที่ประเทศต่าง ๆ ได้ใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยน ลอยตัวกันอย่างแพร่หลาย ทำให้ค่าของเงินในระบบการเงิน ระหว่างประเทศมีการปรับตัวอยู่ตลอดเวลา การวัดค่าอัตรา แลกเปลี่ยนเพื่อประโยชน์ในการติดตามค่าแนวโน้มค่าของเงิน จึงเป็นสิ่งสำคัญ ดังนั้นวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีวัตถุ ประสงค์ที่จะศึกษาถึงปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกำหนดอัตรา แลกเปลี่ยนของประเทศไทย ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการใช้ เป็นแนวทางหนึ่งสำหรับประกอบการพิจารณาการวางนโยบาย อัตราแลกเปลี่ยนเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้เป็น ไปอย่างมีประสิทธิภาพ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จะเริ่มศึกษาจากวิวัฒนาการของ ระบบการกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนของโลกและของประเทศไทย จากนั้นจะศึกษาถึงแนวคิดเกี่ยวกับค่าอัตราแลกเปลี่ยนที่ แท้จริง (Effective Exchange Rate) และการคำนวณ ค่าเงินบาทหรือค่าอัตราแลกเปลี่ยนที่แท้จริงของเงินบาท (Effective Exchange Rate for Baht) ซึ่งศึกษาในรูป ของค่าเงินบาทต่อ 1 หน่วยเงินตราต่างประเทศของกลุ่ม ประเทศที่มีมูลค่าการค้ารวมร้อยละ 50 โดยใช้วิธีการคำนวณ แบบค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักด้วยการนำเข้า (Import Weight) นอกจากนั้นได้ศึกษาถึงทฤษฎีที่เกี่ยวกับการกำหนดอัตราแลก เปลี่ยนและการคำนวณค่าอัตราแลกเปลี่ยนดุลยภาพตามแนวคิด ทางการเงิน (Monetary Approach) โดยสรุปผลการศึกษา ได้ว่าการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนมีความสัมพันธ์ใน ทิศทางเดียวกับปริมาณเงินและอัตราแลกเปลี่ยนในไตรมาส ที่แล้ว ส่วนรายได้ที่แท้จริงและอัตราดอกเบี้ยมีความสัมพันธ์ ในทิศทางผกผันกับอัตราแลกเปลี่ยน กล่าวคือ 1. ถ้าปริมาณเงินภายในประเทศมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ในอัตราที่สูงกว่าของต่างประเทศ จะทำให้ค่าเงินบาทลดลง หรืออัตราแลกเปลี่ยนสูงขึ้น ทั้งนี้เพราะการที่ปริมาณ เงินของประเทศเพิ่มขึ้นในขณะที่ระบบเศรษฐกิจมีการ จ้างงานเต็มที่หรือการผลิตไม่สามารถเพิ่มผลผลิตตอบสนองได้ ทันแล้ว จะมีผลทำให้ระดับราคาภายในประเทศมีแนวโน้มสูง กว่าระดับราคาต่างประเทศ ซึ่งจะผลักดันให้มีการนำเข้า สินค้าจากต่างประเทศมากขึ้นและทำให้เกิดการขาดดุลการค้า อันมีผลกระทบต่อดุลการชำระเงิน ทำให้ค่าเงินลดลง 2. ผลจากการที่รายได้ที่แท้จริงเพิ่มขึ้นก็คือการมี ปริมาณสินค้ามากขึ้น ทำให้ระดับราคาภายในประเทศมีแนว โน้มลดลงโดยเปรียบเทียบกับต่างประเทศ ส่งผลให้สามารถ ส่งสินค้าออกไปขายในในต่างประเทศได้มากขึ้น ทำให้มีเงิน ตราไหลเข้าประเทศมากขึ้นอันมีผลต่อค่าเงินบาทที่สูงขึ้น หรืออัตราแลกเปลี่ยนลดลง 3. การที่อัตราดอกเบี้ยของประเทศไทยสูงกว่า ต่างประเทศทำให้มีเงินทุนไหลเข้าประเทศมากขึ้น และส่ง ผลให้อัตราแลกเปลี่ยนลดลงหรือเงินบาทมีค่าสูงขึ้น ซึ่งผลดัง กล่าวแตกต่างจากสมมติฐานเบื้องต้น แต่อย่างไรก็ดี แบบ จำลองที่ใช้ในการศึกษานี้เป็นแบบระยะสั้นและผลการศึกษา ดังกล่าวสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงมากกว่า 4. การเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนในไตรมาส ที่แล้วมีผลทำให้อัตราแลกเปลี่ยนในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงใน ทิศทางเดียวกัน ทั้งนี้เนื่องจากโดยปกติบุคคลมักจะคาดคะเน อัตราแลกเปลี่ยนโดยดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของอัตรา แลกเปลี่ยนในอดีตมาเป็นเกณฑ์ และมักจะคาดคะเนว่า อัตราแลกเปลี่ยนในอนาคตจะไม่แตกต่างไปจากช่วงเวลาที่ ผ่านมามากนักโดยมีแนวโน้มในทิศทางเดียวกัน