การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษารูปแบบ โครงสร้างของลำดับขั้นการเรียนรู้การอ่านเข้าใจความ ภาษาอังกฤษของนิสิตชั้นปีที่ 2 คณะพาณิชยศาสตร์และ การบัญชี และคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีการศึกษา 2536 โดยยึดแนวความคิดของบลูมและคณะ ในการจำแนกความสามารถในการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยออก เป็น 6 ด้านคือ ความรู้ความจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ และการประเมินค่า กลุ่ม ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือ นิสิตชั้นปีที่ 2 คณะพาณิชยศาสตร์ และการบัญชี และคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ลงทะเบียนเรียนวิชาภาษาอังกฤษเฉพาะสาขาวิชา 1 (EAP I) ในปีการศึกษา 2536 จำนวน 325 คน เครื่องมือ ที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบทดสอบสมิทธิภาพ (Proficiency test) ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเพื่อวัดความ สามารถทั่วไปในการอ่านเข้าใจความภาษาอังกฤษทั้ง 6 ด้าน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีวิเคราะห์เส้นทาง (Path Analysis) ด้านเทคนิค Partial Least Square (PLS) และทดสอบความ สอดคล้องของรูปแบบความสัมพันธ์เชิงสมมุติฐานใน models ต่าง ๆ กับข้อมูลเชิงประจักษ์ตามวิธีของสเปคท์ (Specht) ผลการวิจัยพบว่ารูปแบบโครงสร้างของลำดับขั้น การเรียนรู้ทักษะการอ่านเข้าใจความภาษาอังกฤษ มีลักษณะ สะสมต่อเนื่อง โดยที่ความสามารถในระดับต้น ๆ ส่งผลทั้ง ทางตรงและทางอ้อมไปยังความสามารถในระดับสูงขึ้นไป แต่ไม่เป็นเส้นตรง (Simple linear model) มีลักษณะแยก แขนง (Branching) เช่นเดียวกับรูปแบบอื่น ๆ ที่มีผู้ทำ การศึกษามาก่อนแล้ว แต่ลักษณะของการแยกแขนงแตกต่างจาก รูปแบบที่มีผู้ทำการศึกษามาแล้วทุกรูปแบบอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ กล่าวคือ รูปแบบที่ทำการศึกษามีความสามารถปลาย ทาง 2 ด้าน คือ ความสามารถด้านการสังเคราะห์ ซึ่งแยก แขนงออกมาจากความสามารถด้านการวิเคราะห์ และความ สามารถด้านการประเมินค่า ซึ่งแยกแขนงออกมาจากความ สามารถด้านความเข้าใจโดยตรง