การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบมัลติมีเดียแบบฝึก 2 รูปแบบ โดยใช้เทคนิคเดลฟาย และเพื่อศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจากการทดลองใช้มัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการ เรียนภายใน รูปแบบการควบคุมการเรียนภายนอก และแบบฝึกในห้องเรียนปกติ วิชาคณิตศาสตร์ เรื่องภาคตัดกรวย ตามแบบแผนการทดลอง 3x3 factorial design เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย เครื่องมือด้านการออกแบบ ได้แก่ แบบสอบถามปลายเปิด และแบบสอบถาม มาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ มัลติมีเดียแบบฝึก 2 รูปแบบ และแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการออกแบบ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญ ในสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ จำนวน 22 คน และกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ นักศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ของวิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยี พระจอมเกล้าพระนครเหนือ จำนวน 180 คน ผลการวิจัยสรุปได้ว่า ในด้านการออกแบบ ได้แบบ จำลองมัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการเรียนภายใน และรูปแบบการควบคุมการเรียนภาย นอกในด้านการสร้างและพัฒนา ได้ต้นแบบมัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการเรียนภายใน และรูปแบบการควบคุมการเรียนภายนอก วิชาคณิตศาสตร์ เรื่องภาคตัดกรวย ที่มีประสิทธิภาพตาม เกณฑ์ 90/90 และตามเกณฑ์มาตรฐานของเมกุยแกนส์ ในด้านการทดลอง พบว่า 1) ระดับผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนและชนิดของแบบฝึกไม่มีปฏิสัมพันธ์ร่วมกันต่อคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 2) ชนิดของแบบฝึกที่ต่างกันมีผลต่อคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .05 3) ระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ต่างกันมีผลต่อคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4) กลุ่มตัวอย่างที่มีระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ปานกลางเรียนจากมัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการเรียนภายในกับรูปแบบการควบคุม การเรียนภายนอก มีคะแนนเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 5) กลุ่ม ตัวอย่างที่มีระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำเรียนจากมัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการเรียนภายในกับรูปแบบการควบคุมการเรียนภายนอก มีคะแนนเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 6) กลุ่มตัวอย่างที่มีระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำเรียนจาก มัลติมีเดียแบบฝึกรูปแบบการควบคุมการเรียนภายในกับรูปแบบการควบคุมการเรียนภายนอก มีคะแนนเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05