การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการ ของอาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งทำวิจัยในสาขาที่แตกต่างกัน เพื่อตรวจสอบ ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทาง วิชาการของอาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งประยุกต์แบบความสัมพันธ์มาจากแบบ จำลองทฤษฎีควบคุมสำหรับการจูงใจในการทำงานของไคลน์ (Klein, 1989) และเพื่อสร้าง รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ สำหรับการอธิบายพฤติกรรมการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศ ทางวิชาการ กรอบแนวคิดในการวิจัยครั้งนี้ใช้ทฤษฎีควบคุมเป็นพื้นฐาน มีการมุ่งวิจัยเพื่อ ความเป็นเลิศทางวิชาการเป็นตัวแปรตาม ตัวแปรนี้มีลักษณะของการมุ่งกระทำหรือความ ตั้งใจเชิงพฤติกรรม ซึ่งเป็นตัวแปรผลในแบบจำลองทฤษฎีควบคุมสำหรับการจูงใจในการทำงาน โดยมีแบบจำลองเชิงทฤษฎีสี่แบบจำลอง เพื่อตรวจสอบว่าการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทาง วิชาการ ได้รับอิทธิพลทั้งทางตรงและทางอ้อมจากความขัดแย้งระหว่างเป้าหมายและผลิตภาพ การวิจัย ความต้องการสัมฤทธิผล และคุณลักษณะบุคคลและสถานการณ์ โดยผ่านการอนุมานสาเหตุ ความภาคภูมิใจในตน ความคิดคาดหวังในอรรถประโยชน์ และความผูกพันกับเป้าหมาย กลุ่มตัวอย่างเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน และวิทยาลัยเขต กำแพงแสน ซึ่งมีรายชื่ออยู่ในทะเบียนประวัตินักวิจัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปี 2537 จำนวน 310 คน มีการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้โปรแกรม SPSS/PC for window version 7.5 วิเคราะห์สถิติเชิงพรรณา หาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ ระหว่างตัวแปร วิเคราะห์ความแปรปรวน และวิเคราะห์ตัวแปรพหุคูณ การตรวจสอบความตรง ของแบบจำลองกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ใช้การวิเคราะห์แบบจำลองเชิงสาเหตุด้วยโปรแกรม AMOS version 3.6 (W32) ผลการวิจัยมีดังนี้ ประเด็นแรก อาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีการมุ่งวิจัย เพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการอยู่ในระดับค่อนข้างสูง โดยพบว่าอาจารย์ที่ทำวิจัยสาขาเกษตร มีความตั้งใจทำงานวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการสูงกว่าอาจารย์ที่ทำวิจัยสาขา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และสาขาสังคมสาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 ในขณะที่ไม่พบความแตกต่างระหว่างสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และ สาขาสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ ประเด็นที่สอง จากแบบจำลองทฤษฎีควบคุมสำหรับการ จูงใจในการทำงาน พบว่า ตัวแปรภายนอกที่มีอิทธิพลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อการมุ่งวิจัย เพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการคือ ค่านิยมในการทำงาน ส่วนความขัดแย้งระหว่างเป้าหมาย และผลิตภาพการวิจัย การอนุมานสาเหตุในมิติความคงที่ ความต้องการสัมฤทธิผล การรับรู้ ความสามารถของตนในการวิจัยบรรทัดฐานการทำงาน บรรยากาศการวิจัยและประสบการณ์การวิจัย มีอิทธิพลทางอ้อมต่อการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการ และตัวแปรภายในที่ส่งผล ทางตรงต่อการมุ่งวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการ ได้แก่ ความผูกพันกับเป้าหมายและ ความคิดคาดหวังในอรรถประโยชน์ ส่วนที่มาของสาเหตุไม่มีอิทธิพลต่อตัวแปรใด ๆ และ ประเด็นสุดท้าย แบบจำลองเชิงมหภาคที่ผู้วิจัยพัฒนาจากการสร้างตัวแปรแฝงอธิบายว่า คุณลักษณะบุคคลและสถานการณ์มีอิทธิพลทางอ้อมต่อการมุ่งวิจัยสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการ โดยผ่านเจตนารมณ์วิจัย ซึ่งเป็นองค์ประกอบร่วมของความภาคภูมิใจในตน และความคิดคาดหวัง ในอรรถประโยชน์ แบบจำลองนี้สามารถอธิบายความแปรปรวนของการมุ่งวิจัยสู่ความเป็นเลิศ ทางวิชาการได้ร้อยละ 91.8 จากผลการวิจัย ผู้วิจัยได้ให้ข้อเสนอแนะแก่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในการ ส่งเสริมให้อาจารย์มุ่งวิจัยสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการ ด้วยการพัฒนาระบบโครงสร้าง รางวัลบรรทัดฐานการทำงานวิจัย บรรยากาศการวิจัยและสร้างประสบการณ์การวิจัยให้สูงขึ้น พร้อมทั้งเน้นให้มีการสร้างเจตนารมณ์วิจัยร่วมกันระหว่างอาจารย์และมหาวิทยาลัยอย่าง เร่งด่วน