การวิจัยนี้ มีจุดประสงค์เพื่อทำการศึกษารูปแบบการปรับตัวและปัจจัยที่มี อิทธิพลต่อการปรับตัวในการทำงานของพยาบาลวิชาชีพเข้าใหม่ สองช่วงเวลา คือ เมื่อปฏิบัติงานครบ 2 เดือน และ 6 เดือนตามลำดับนอกจากนี้ยังได้ศึกษาถึง ปฏิสัมพันธ์ของตัวแปรอิสระต่าง ๆ ที่มีผลต่อการปรับตัว ในการวิจัยนี้อาศัยทฤษฎี ของนิโคลสันและการศึกษาระยะแรกของผู้วิจัยเป็นกรอบแนวคิดในการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง ที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นพยาบาลวิชาชีพเข้าใหม่ สังกัดโรงพยาบาลศูนย์ทั้ง 19 แห่ง โดยมีจำนวนทั้งสิ้น 255 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลกระทำโดยใช้แบบสอนถาม การวิเคราะห์ข้อมูลประกอบไปด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ความแปรปรวนหลายตัวแปร แบบสองทาง การวิเคราะห์แบบจำลองสมการโครงสร้าง โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS for Windows 7.5 และ LISREL 8.0 ผลการศึกษาพบว่า 1)กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีรูปแบบการปรับตัวแบบการทำเหมือน ที่เคยปฏิบัติทั้งสองช่วงเวลา 2) การปรับตัวในระยะที่ 1 กับระยะที่ 2 มีความ สัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปรับตัวในระยะ ที่ 1 ได้แก่ ความแปลกใหม่ ความปรารถนาที่จะควบคุม ความปรารถนาที่จะได้รับข้อมูล ป้อนกลับ การถ่ายทอดทางสังคมแบบยอมรับลักษณะเดิม vs. การถ่ายทอดทางสังคมแบบถอดถอน ลักษณะเดิม และการถ่ายทอดทางสังคมแบบตามลำดับขั้น vs. การถ่ายทอดทางสังคมไม่ เป็นขั้นตอน 4) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปรับตัวในระยะที่ 2 ได้แก่ ความมีอิสระ ความแปลกใหม่ ความปรารถนาที่จะควบคุม ความปรารถนาที่จะได้รับข้อมูลป้อนกลับ การถ่ายทอดทางสังคมแบบตามลำดับขั้น vs. การถ่ายทอดทางสังคมไม่เป็นขั้นตอน และการถ่ายทอดทางสังคมแบบตัวแบบ vs. การถ่ายทอดทางสังคมแบบไม่มีตัวแบบ 5) การปรับ ตัวในระยะที่ 2 ได้รับอิทธิพลจากการปรับตัวในระยะที่ 1 ทั้งอิทธิพลทางตรง และ อิทธิพลทางอ้อมโดยผ่าน ข้อกำหนดของบทบาทและชนิดของแรงจูงใจ และ 6) ปฏิสัมพันธ์ ของข้อกำหนดของบทบาท ชนิดของแรงจูงใจ ไม่มีอิทธิพลต่อการปรับตัวทั้งสองช่วงเวลา จากผลการวิจัย ผู้วิจัยได้เสนอแนะให้สถานศึกษาได้เตรียมความพร้อมให้กับ นักศึกษาพยาบาล ให้มีความคุ้นเคยกับการทำงานในโรงพยาบาล นอกจากนี้ยังเสนอแนะ ให้ทางโรงพยาบาลได้จัดกิจกรรมต่าง ๆ ในช่วงแรกเข้าทำงาน ให้สอดคล้องกับลักษณะ พฤติกรรมของบุคลากรที่พึงประสงค์ กล่าวคือ หากต้องการคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ของ องค์การ ก็ควรจัดกิจกรรมให้บุคคลได้มีการเปลี่ยนแปลงลักษณะของตนเองให้สอดคล้อง กับเอกลักษณ์ขององค์การ หากต้องการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในการทำงาน ก็ควรให้บุคคลได้มีอิสระในการกระทำสิ่งต่าง ๆ ตามแนวทางของตนเอง ซึ่งจะเป็นการ สร้างบทบาทใหม่ให้เกิดขึ้นในองค์การ