การศึกษาครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความรู้และ ความตระหนักเกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานคร ของนักเรียนอาชีวศึกษา เปรียบเทียบความรู้และความตระหนัก ของนักเรียนอาชีวศึกษา ตามตัวแปร เพศ ประเภทวิชา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เขตที่ตั้งของสถานศึกษา เขตที่ตั้ง ของที่อยู่อาศัย และจำนวนปีที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างได้แก่ นักเรียนอาชีวศึกษา ชั้นปีที่ 3 หลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) 3 ปี ปีการศึกษา 2539 วิทยาลัยอาชีวศึกษา สังกัดกรมอาชีวศึกษา ในเขตกรุงเทพมหานคร จำนวน 377 คน แบ่งเป็นเพศชายจำนวน 157 คน เป็นเพศหญิง จำนวน 220 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งพวก (Stratified random sampling) ตามสัดส่วนประชากรของประเภทวิชาและเพศ แบบสอบถามผู้วิจัยได้สร้างขึ้นเอง ประกอบด้วย 3 ตอน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไปของแบบสอบถาม แบบทดสอบความรู้ และแบบสอบถาม วัดความตระหนัก แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ เพื่อหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย (X(-)) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) ทดสอบ ค่าที (t-test) วิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One Way Analysis of Variance) ทดสอบรายคู่โดยใช้วิธีของนิวแมน- คูลส์ (Newman-Keuls Method) และหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ โดยวิธีของเพียร์สัน (Pearsons Product - Moment Correlation Coefficient) ผลการศึกษาพบว่า 1. นักเรียนอาชีวศึกษามีความรู้เกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อม ในกรุงเทพมหานครอยู่ในระดับปานกลาง และพบว่านักเรียน อาชีวศึกษาที่มีเพศ ประเภทวิชา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและ เขตที่ตั้งของสถานศึกษาต่างกัน มีความรู้เกี่ยวกับมลพิษ สิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานครแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .01 สำหรับนักเรียนอาชีวศึกษาที่มีเขต ที่ตั้งของที่อยู่อาศัย และจำนวนปีที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร ต่างกัน มีความรู้เกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานคร แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. นักเรียนอาชีวศึกษามีความตระหนักเกี่ยวกับมลพิษ สิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานครอยู่ในระดับสูง และพบว่าความ ตระหนักเกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานครไม่ขึ้นอยู่ กับประเภทวิชา เขตที่ตั้งของสถานศึกษา เขตที่ตั้งของที่อยู่ อาศัย และจำนวนปีที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร แต่พบว่า ความตระหนักเกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อมในกรุงเทพมหานคร ขึ้นอยู่กับเพศ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ต่างกัน อย่างมี นัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3. ความรู้กับความตระหนักเกี่ยวกับมลพิษสิ่งแวดล้อม ในกรุงเทพมหานครของนักเรียนอาชีวศึกษา มีความสัมพันธ์กัน เชิงนิมาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01