การศึกษาค้นคว้าครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษา ความสัมพันธ์ระหว่างบุคลิกภาพนักคณิตศาสตร์กับผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียน และศึกษาว่าองค์ประกอบของบุคลิกภาพด้านใด ที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ กลุ่ม ตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 สังกัดกรม สามัญศึกษา ในจังหวัดปทุมธานี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2540 จำนวน 415 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือ ที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบทดสอบวัดบุคลิกภาพนักคณิตศาสตร์ โดยใช้เกณฑ์ของลิเคอร์ท (Likert) วิธีการศึกษา หาค่า อำนาจจำแนกรายข้อ หาค่าความเที่ยงตรงเชิงโครงสร้าง โดยวิธีวิเคราะห์องค์ประกอบ ปรากฏว่าได้บุคลิกภาพ 5 ด้าน คือ ความรับผิดชอบ ความมีเหตุผล ความเชื่อมั่นในตนเอง ความมีระเบียบ และความคิดสร้างสรรค์ ค่าความเชื่อมั่น ของแบบทดสอบทั้ง 5 ด้าน เป็นดังนี้ ความรับผิดชอบ .897 ความมีเหตุผล .847 ความเชื่อมั่นในตนเอง .854 ความมี ระเบียบ .867 และความคิดสร้างสรรค์ .539 ความเชื่อมั่น ทั้งฉบับ .957 และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างบุคลิกภาพ นักคณิตศาสตร์กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้วิธีการถดถอยพหุคูณแบบ เพิ่มตัวแปรเป็นขั้น ๆ (Stepwise Mulitple Regression Analysis) ผลการวิจัยสรุปว่า องค์ประกอบของบุคลิกภาพ แต่ละองค์ประกอบ มีความสัมพันธ์กันทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ .01 ส่วนค่าสหสัมพันธ์พหุคูณระหว่างคะแนนจากแบบ ทดสอบวัดบุคลิกภาพ 5 องค์ประกอบ กับคะแนนผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ มีค่าเท่ากับ .336 สัมพันธ์กัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ตัวพยากรณ์ที่ส่งผล กระทบต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ คือ บุคลิกภาพด้านความมีระเบียบ ซึ่งสามารถพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนได้ 11.31 % ได้สมการพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ในรูปคะแนนมาตรฐาน และคะแนนดิบ ดังนี้ (Z,) = .336 Z(,4) Y= 2.633 + 2.824 X(,4)