การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนารูปแบบการนิเทศ ทางไกลในการเสริมสร้างสมรรถภาพ การนิเทศภายในของผู้ บริหารโรงเรียนประถมศึกษา โดยผู้วิจัยได้ศึกษารูปแบบการสอน ทางไกลของหน่วยงานทางการศึกษาต่างๆ ศึกษาขั้นตอนการสร้าง ชุดการสอน การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางการศึกษา และศึกษา คุณลักษณะของสื่อทางไกลแต่ละชนิด นำมาสังเคราะห์และพัฒนา เป็นรูปแบบการนิเทศทางไกล ที่มีขั้นตอนการพัฒนา 4 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 การสำรวจข้อมูลพื้นฐาน โดยการศึกษา เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง กับการนิเทศภายในโรงเรียน วิเคราะห์บทบาทและหน้าที่การนิเทศภายในของผู้บริหารโรงเรียน และนำข้อมูลมาสร้างเป็นแบบสอบถามชนิดประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.97 เพื่อสำรวจความต้องการการ นิเทศของผู้บริหารโรงเรียน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารโรงเรียน ในสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดสระบุรี จำนวน 145 คน ได้รับแบบสอบถามคืน 120 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 82.76 นำข้อมูล มาวิเคราะห์หาค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานและจัดอันดับความ ต้องการ จากนั้นนำข้อมูลมาสังเคราะห์และเปรียบเทียบกับทฤษฎีที่ เกี่ยวข้องกับการนิเทศ ได้สมรรถภาพสำคัญที่ผู้บริหารโรงเรียน ต้องการเสริมสร้างคือสมรรถภาพการนิเทศภายในโรงเรียน ด้านการแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอน ขั้นตอนที่ 2 การสร้างชุดการนิเทศทางไกล นำสมรรถภาพ ด้านการแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอนที่ได้ในขั้นตอนที่ 1 มา วิเคราะห์เป็นสมรรถภาพย่อยๆ 6 สมรรถภาพ ได้แก่ การระบุ ปัญหาหรือความต้องการพัฒนา การวินิจฉัยสภาพปัญหาหรือความ ต้องการพัฒนา การพิจารณาทางเลือกเพื่อแก้ปัญหา การเลือก ทางเลือกเพื่อแก้ปัญหา การดำเนินการนิเทศภายในโรงเรียน และการประเมินผลและรายงานผลการนิเทศภายในโรงเรียน ทำการกำหนดโครงร่างชุดนิเทศทางไกล โดยใช้สื่อประสม ได้แก่ สื่อสิ่งพิมพ์ มีเนื้อหา 6 หน่วย ตามสมรรถภาพย่อย สื่อวีดีทัศน์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการนิเทศภายในโรงเรียนด้านการแก้ปัญหา การจัดการเรียนการสอน สื่อเทปเสียง มีเนื้อหาเกี่ยวกับ การสอนที่มีประสิทธิภาพ การสัมภาษณ์ การประเมิน โครงการ ส่วนสื่อแผ่นพับ มีเนื้อหาเกี่ยวกับเทคนิค ทักษะและกิจกรรมการ นิเทศภายในโรงเรียน ผู้เชี่ยวชาญ 9 คน ประเมินความเหมาะสมและความ สอดคล้องของโครงร่างชุดการนิเทศทางไกล โดยใช้แบบสอบถาม ชนิดประมาณค่า ผลการประเมินความเหมาะสมอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ย ระดับมาก และผลการประเมินความสอดคล้องอยู่ในระดับสูงกว่า เกณฑ์ 0.5 ขั้นตอนที่ 3 การตรวจสอบประสิทธิภาพชุดการนิเทศทางไกล โดยทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก จำนวน 2 โรงเรียน และทดลองกับกลุ่มใหญ่ จำนวน 4 โรงเรียน ผลการตรวจสอบ พบว่า ผู้บริหารโรงเรียนมีปัญหาเรื่องเวลาที่ใช้ในการศึกษาและ ปฏิบัติตามชุดการนิเทศทางไกล และเห็นว่าควรให้เวลาอย่างน้อย ในการศึกษาก่อนการปฏิบัติ 1 สัปดาห์ และระยะเวลาในการ ปฏิบัติ 6-8 สัปดาห์ ขั้นตอนที่ 4 การประเมินรูปแบบการนิเทศทางไกล โดย ทดลองใช้ภาคสนาม ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการประถมศึกษา อำเภอมวกเหล็ก ซึ่งสุ่มเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 16 โรงเรียน กลุ่มควบคุม 15 โรงเรียน เป็นเวลา 10 สัปดาห์ ผลการทดลอง พบว่า สมรรถภาพการนิเทศภายในโรงเรียนด้านการแก้ปัญหาการ จัดการเรียนการสอนของผู้บริหารโรงเรียนระหว่างกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุมตามความคิดเห็นของครู แตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และพบว่าผู้บริหารโรงเรียนในกลุ่ม ทดลองมีร้อยละของการปฏิบัติการนิเทศภายในโรงเรียน ด้าน การแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอนมากกว่ากลุ่มควบคุม โดยสรุป รูปแบบการนิเทศทางไกลที่ผู้วิจัยพัฒนาเป็น รูปแบบการนิเทศทางไกลที่นำไปใช้เสริมสร้างสมรรถภาพการ นิเทศภายในด้านการแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอนของผู้บริหาร โรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ