ปริญญานิพนธ์ฉบับนี้ มีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษาวิเคราะห์เพลงเพื่อชีวิต วงคาราวาน โดยศึกษาวิเคราะห์โครงสร้างของบทเพลง ได้แก่ เนื้อร้อง คีตลักษณ์ ทำนอง คอร์ด การประสานเสียงบันไดเสียงและลีลาจังหวะ การศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาวิเคราะห์โดยมีวิธีการดังต่อไปนี้ 1. การรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยได้ทำการรวบรวมข้อมูลจากสิ่งตีพิมพ์ เทปบันทึก เสียงแผ่นเสียง ข้อมูลจากการสัมภาษณ์นักร้องและผู้เกี่ยวข้องกับเพลงเพื่อชีวิต วงคาราวาน 2. การคัดเลือกข้อมูล ผู้วิจัยได้คัดเลือกเพลงเพื่อชีวิต ที่เผยแพร่ต่อ สาธารณชนในนามวงคาราวาน ระหว่างปี พ.ศ. 2525-2532 และรวบรวมเพลงเพื่อชีวิตวง คาราวาน จำนวน 143 เพลง แล้วนำมาแบ่งกลุ่มออกเป็น 6 กลุ่ม คือ กลุ่มเนื้อหาที่ เกี่ยวกับการเมือง เกี่ยวกับสังคม เกี่ยวกับความรัก ความคิดถึง ความผูกพัน เกี่ยวกับปัญหาแรงงาน กรรมกร เกี่ยวกับเสรีภาพ อิสรภาพ และเกี่ยวกับสงครามและ สันติภาพ ได้นำเพลงเพื่อชีวิตทั้ง 6 กลุ่มมาสุ่มตัวอย่างแบบธรรมดา (Simple random Sampling) จนได้ชื่อเพลงในแต่ละกลุ่มจำนวน 19 เพลงและได้นำเพลงแต่ละเพลง มาศึกษาวิเคราะห์โครงสร้างของบทเพลง ผลการศึกษา ปรากฏดังต่อไปนี้ 1. เนื้อร้องเพลงเพื่อชีวิตวงคาราวาน ประพันธ์ขึ้นโดยมีจุดมุ่งหมายบรรยาย ให้เห็นถึงสภาพสังคมการเมือง ความรัก ความคิดถึง ความผูกพัน ปัญหาแรงงาน กรรมกร เสรีภาพ อิสรภาพ และสงครามและสันติภาพ โดยชี้ให้เห็นถึงปัญหาและเสนอแนวทางแก้ไข 2. คีตลักษณ์เพลงเพื่อชีวิตวงคาราวาน มีรูปแบบการประพันธ์ประเภท ทำนองเดียว ไบนารี่ฟอร์มและเทอร์นารี่ฟอร์ม โดยยึดเนื้อร้องเป็นหลักซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของ วงคาราวาน 3. ทำนอง ในบทเพลงเพื่อชีวิตวงคาราวาน ได้มีการนำทำนองเพลงพื้นบ้านอิสาน มาใช้ในการประพันธ์ บางบทเพลงใช้บันไดเสียงเพ็นตาโทนิค และบางบทเพลงใช้บันไดเสียง ของดนตรีตะวันตก 4. คอร์ด คอร์ดที่นำมาใช้กับแนวทำนองได้แก่คอร์ดชั้นเอกและคอร์ดชั้นโท มีลักษณะการนำมาใช้ที่เรียบง่าย 5. การประสานเสียง เพลงเพื่อชีวิตวงคาราวานได้รับอิทธิพลจากดนตรีพื้นบ้าน ของชาวอเมริกัน และมีการนำเครื่องดนตรี อะคูสติกกีตาร์ ไวโดลิน และฮาร์โมนิก้า มาบรรเลงผสมกับเครื่องดนตรีพื้นบ้านอิสานคือพิณและแคน ได้อย่างกลมกลืน 6. บันไดเสียง เพลงเพื่อชีวิตวงคาราวานใช้บันไดเสียงเมเจอร์ บันไดเสียง ไนเนอร์ และได้นำบันไดเสียงเพ็นตาโทนิคซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของดนตรีเอเซียมาใช้ ในการประพันธ์ 7. ลีลาจังหวะ ลีลาจังหวะในทำนองประกอบด้วยโน้ตเสียงสั้นและเสียงยาว ในส่วน ของลีลาจังหวะที่ใช้ในบทเพลงเพื่อชีวิตวงคาราวาน ได้นำลีลาจังหวะแบบดนตรีตะวันตก มาใช้ เช่น จังหวะวอทซ์ ช่า ช่า ช่า แต่ลักษณะเด่นคือการใช้ลีลาจังหวะแบบพื้นบ้าน อิสานในบทเพลง