ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียน ความรับผิดชอบต่อตนเอง และความรับผิดชอบต่อสังคม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1 ที่เรียนวิชาสังคมศึกษา โดยใช้ การสอนแบบบูรณาการ กับการสอนตามคู่มือครู กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนปากน้ำวิทยาคม เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานครจำนวน 80 คน กลุ่มทดลองได้รับการสอน โดยการสอนแบบบูรณาการ และกลุ่มควบคุมได้รับการสอนตามคู่มือครู ใช้เวลาในการทดลองกลุ่มละ 18 คาบ คาบละ 50 นาทีเท่ากัน ใช้แบบแผนการวิจัย แบบสุ่มกลุ่ม -สอบก่อน-สอบหลัง (Randomized Control Group Pretest-Posttest Design เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แผนการสอนแบบบูรณาการ แผนการสอนตามคู่มือครู แบบทดสอบ วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิชาสังคมศึกษา แบบทดสอบ วัดความรับผิดชอบต่อตนเองและแบบทดสอบวัดความรับผิดชอบต่อสังคม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ t-test ปรากฏว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิชาสังคมศึกษาของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ความรับผิดชอบต่อตนเอง ของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .01 และความรับผิดชอบต่อสังคมของกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01